វគ្គ​ទី ១៦: ឆ្មា និង​កណ្តុរ​មុខ​ដដែលៗ​មិន​ដូច​នៅ​អាមេរិក

ជាទូទៅមានមតិរិះគន់សព្វថ្ងៃនេះរឿងតុលាការ និងចោរដែលចៅក្រមតែងលើកឡើងថាឃើញមុខចោរដដែលៗទៀតហើយនៅពេលដែលប៉ូលិសយុត្តិធម៌យកចោរមកកាត់ទោសនៅតុលាការម្តងៗរីឯជនល្មើសដែលជាចោរនោះថាឲ្យចៅក្រមវិញថាមកពីមុខតុលាការដដែលដែរធ្វើអីចុះ!

យ៉ាងណាមិញដូចគ្នានេះដែរសម្រាប់អ្នកឈរឈ្មោះបោះឆ្នោតតំណែងនាយករដ្ឋមន្ត្រីនៅស្រុកខ្មែរក៏មុខដដែលៗដែរគឺដូចរឿងតុក្កតាឆ្មា និងកណ្តុរ (Tom & Jerry) នៅក្នុងទូរទស្សន៍ឃើញតែឆ្មា និងកណ្តុរលេងដាក់អន្ទាក់គ្នាដដែលៗ តើនេះមកពីអ្នកមកបោះឆ្នោតមុខដដែលដែរឬ? តែតាមពិតអ្នកបោះឆ្នោតគេធុញទ្រាន់មុខឆ្មា និងកណ្តុរដដែលៗហ្នឹងហើយគេចង់រកមើលរឿងតុក្កតា Ben 10 ឬក៏ Oggy វិញមកពីគ្មានជម្រើស។ ហើយបើតាមទស្សនៈរបស់អ្នកបោះឆ្នោតនោះគឺការដែលបោះឆ្នោតឲ្យកណ្តុរនោះគឺមកពីគេស្អប់ឆ្មាហើយអ្នកបោះឆ្នោតឲ្យឆ្មានោះគឺមកពីគេស្អប់ចរិតកណ្តុរដែលមានការអីដាក់មេផាយបាត់នោះគឺមកពីគ្មានជម្រើស។ បោះឆ្នោតម្តងណាក៏ឃើញតែមុខឆ្មា និងកណ្តុរដែរហើយមានគំនុំគុំកួនស៊ីសាច់ហុតឈាមគ្នា បោះពាក្យសម្តីដាក់គ្នាសុទ្ធតែមានស៊ី អត់សែន មានសែនអត់ស៊ី គ្មានចរិតបង្រួបបង្រួមជាតិ បើបានគឺបានតែមួយភ្លែតបោកភ្នែកអ្នកបោះឆ្នោតទៅចប់ហើយ។

តើក្នុងបក្សនីមួយៗក្រៅពីឆ្មា ឬក៏កណ្តុរអត់មានអ្នកជំនួសទេ? បើម្នាក់ៗអាយុ ៧០ ឆ្នាំទៅហើយកាន់យ៉ាងច្រើនបានតែមួយអាណត្តិទៀតហ្នឹងអស់ថាមពលហើយជាងនេះទៅទៀតមើលទៅអត់មានអីឲ្យមានការវិវត្តទៅតាមលទ្ធិប្រជាធិបតេយ្យគួរឲ្យកត់សម្គាល់នោះទេគឺប្រជាធិបតេយ្យក្លែងក្លាយ ៤ អាណត្តិចុងក្រោយនេះហើយអ្នកឈរឈ្មោះដដែល។ កណ្តុរចាញ់ឡាំប៉ាតែរហូតចោទឆ្មាថាលួចបន្លំសន្លឹកឆ្នោតរីឯឆ្មាមិនខ្វល់ទេគឺដឹងតែឈ្នះតាមវិធីណាក៏ដោយគឺផ្ទុយទៅនឹងអ្វីដែលបានឃោសនាធ្វើអ្វីៗដើម្បីជាតិនោះ។

Read more »

ប្រវត្តិសាស្ត្រសហគមន៍អន្លង់វែង (វគ្គ២២-៥១)

            ការវាយប្រហារត្រូវបានធ្វើឡើងដោយស្ងៀមស្ងាត់បំផុតដោយមិនឱ្យ “សត្រូវ” ដឹងខ្លួនជាមុន ។ ការវាយឆ្មក់ និងរត់បែបសង្គ្រាមឈ្លបនេះ តម្រូវឱ្យមានការផ្លាស់ទីជាប្រចាំ ដើម្បីសម្របខ្លួនទៅតាមស្ថានភាពនៅក្នុងសមរភូមិដែលមាន ការផ្លាស់ប្តូរជានិច្ច ។១៣៨
ជាមួយនឹងយុទ្ធវិធីសង្គ្រាមឈ្លបកងទ័ពខ្មែរក្រហមបានវាយប្រហារ ទៅលើមន្ទីរឃុំ និងមន្ទីរស្រុក ព្រមទាំងអគាររបស់រដ្ឋាភិបាលផ្សេងៗទៀត ។ មធ្យោបាយទំនាក់ទំនងផ្លូវថ្នល់ និងផ្លូវរថភ្លើងនៅទូទាំងប្រទេស គឺជាមុខសញ្ញានៃការវាយ   ប្រហារ ។ ការវាយប្រហាររបស់ខ្មែរក្រហម បានបង្កជាឧបសគ្គ និង សោកនាដកម្មជាច្រើនដល់រដ្ឋាភិបាលសាធារណរដ្ឋប្រជាមានិតកម្ពុជា កងទ័ពវៀតណាម និងប្រជាជនទូទៅ ។ ឧទាហរណ៍ នៅខែមិថុនា ឆ្នាំ១៩៨០ ខ្មែរក្រហមបានបាញ់គ្រាប់ផ្លោងទៅលើស្ថានីយរថភ្លើងនៅស្តុកអាចម៌រមាសក្នុងខេត្តកំពង់ឆ្នាំង ដែលបានសម្លាប់មនុស្សអស់ជាច្រើន ។១៣៩
មេដឹកនាំខ្មែរក្រហមជឿជាក់ថា ការវាយប្រហារ និងការសម្លាប់កងទ័ពវៀតណាមនៅទូទាំងប្រទេសជារៀងរាល់ថ្ងៃនឹងធ្វើឱ្យ កម្លាំងរបស់វៀតណាម ចុះខ្សោយ ហើយនៅទីបញ្ចប់វៀតណាមនឹងដកទ័ពចេញពីប្រទេសកម្ពុជា ។ ប៉ុល ពតធ្លាប់បានអួត អាងថា ប្រសិនបើកងទ័ពវៀតណាមត្រូវបានដកចេញពីប្រទេសកម្ពុជា ខ្លួននឹងវាយរបបសាធារណរដ្ឋប្រជាមានិតកម្ពុជា “ឱ្យប៉ើងដូចក្រដាស” ហើយនឹងដណ្តើមយកអំណាចមកគ្រប់គ្រងសាជាថ្មីម្តងទៀត ។១៤០
ជាផ្នែកមួយនៃសង្គ្រាមប្រជាជន កងទ័ពខ្មែរក្រហមនីមួយៗត្រូវបាន ចាត់តាំងឱ្យធ្វើការអូសទាញប្រជាជន ដោយការធ្វើការយ៉ាងជិតស្និទ្ធជាមួយ ប្រជាជន ។ ជាជាងផ្តោតទៅលើគោលដៅយោធា សង្គ្រាមប្រជាជន ផ្តោតទៅ លើប្រជាជនស៊ីវិល ដែលអាចផ្តល់ព័ត៌មានដ៏មានតម្លៃ និងជាធនធានដែលមិនចេះរីងស្ងួតសម្រាប់ការផ្គត់ផ្គង់ប្រតិបត្តិការ នៅខាងក្នុង ។ ការរំដោះប្រទេសជាតិចេញ ពី “ការឈ្លានពានរបស់វៀតណាម និងអាយ៉ងរបស់វា” គឺជាសារមួយដ៏សំខាន់ នៃសង្គ្រាមប្រជាជន ។ ជាងនេះទៅទៀតសង្គ្រាមប្រជាជនមានន័យថា ប្រជាជន ទាំងក្មេង ទាំងចាស់ ទាំងប្រុស ទាំងស្រី អាចចូលរួមនៅក្នុងសង្គ្រាមនេះបាន ។
ប្រជាជន ត្រូវបានលើកទឹកចិត្តឱ្យធ្វើការរួមគ្នានៅក្នុងកិច្ចខិតខំប្រឹងប្រែង ក្នុងការធ្វើសង្គ្រាម ។ ប្រជាជនអាចចូលរួមផលិត ចម្រូង និងរាយអន្ទាក់ ដើម្បីការពារភូមិរបស់ខ្លួន ។ ប្រជាជន អាចផ្តល់ព័ត៌មានទៅដល់កងឈ្លប និងធ្វើជាចារកិច្ច របស់កងឈ្លប នៅក្នុង ការកំណត់គោលដៅវាយប្រហារទៅ លើ មន្ត្រី រដ្ឋាភិបាល និងការិយាល័យរដ្ឋបាល ។ ប្រជាជនក៏ត្រូវបានលើកទឹកចិត្ត ឱ្យធ្វើការបំផ្លិចបំផ្លាញផ្លូវសាធារណៈ ព្រមទាំងបដិសេធមិនលក់សម្ភារៈ និងផលិត ផលផ្សេងៗទៅឱ្យសត្រូវ ។ ប្រជាជនក៏ត្រូវបានលើកទឹកចិត្តឱ្យធ្វើការរារាំងដល់ ផែនការរបស់រដ្ឋាភិបាល ក្នុងការប្រមូលផ្តុំឬជ្រើសរើសកងទ័ព ។១៤១
ព្រំ យីម ដែលជាអតីតកងទ័ព នៅក្នុងកងពល៨០១ បានរៀបរាប់អំពីពិសោធន៍ដែលគាត់បានរៀនពីមេបញ្ជាការ របស់គាត់នៅក្នុងការធ្វើសង្គ្រាមប្រជាជនថា៖
ដំបូងយើងកសាងបុគ្គលហើយបន្ទាប់មកយើងកសាងគ្រួសារមួយទាំងមូល។ ដំបូងយើងកសាងប្តី ដែលអាចទៅកសាងប្រពន្ធរបស់គាត់បន្ត ។ នៅ ពេលដែលប្តី និងប្រពន្ធមានគោលជំហរស្នេហាជាតិដូចគ្នា អ្នកទាំងពីរនឹងបន្តកសាងកូនៗរបស់ ខ្លួនហើយកូនៗនឹងកសាងមិត្តភក្តិរបស់គេបន្តទៀត ។ ដំណើរការនៃការកសាង កម្លាំង ប្រៀបបានទៅនឹងសត្វកណ្តៀរដែលស៊ីឈើ ។ បន្តិចម្តងៗសត្វកណ្តៀរ នឹងបំផ្លាញឈើពីខាងក្នុង ។ សម្បកក្រៅរបស់ឈើ មើលទៅហាក់ ដូចជានៅល្អ ។ ប្រតិបត្តិការខាងក្នុងនេះ ត្រូវសម្ងាត់ បើមិនដូច្នោះ យើងត្រូវ រត់ចូលព្រៃ ដើម្បីគេច ចេញពីការចាប់ខ្លួន និងការធ្វើទុក្ខបុកម្នេញ ។១៤២

កងទ័ពខ្មែរក្រហមដែលធ្វើ ការនៅខាងក្នុងបានបង្កើតទាំងភាពភ័យខ្លាច និងទាំងមិត្តភាពជាមួយប្រជាជន ។ ម្យ៉ាងកងទ័ពខ្មែរក្រហមលួចប្លន់ទ្រព្យសម្បត្តិ និងដុតបំផ្លាញផ្ទះសម្បែងរបស់ប្រជាជន ដើម្បីធ្វើឱ្យកម្លាំងរបស់អាជ្ញាធរ មូលដ្ឋាន និងកម្លាំងរបស់វៀតណាមចុះខ្សោយ ។ ម្យ៉ាងវិញទៀត កងទ័ពខ្មែរក្រហមបង្កើត ទំនាក់ទំនងជិតស្និទ្ធជាមួយអ្នកភូមិ ដែលបានផ្តល់ស្បៀងអាហារ និងសម្ភារៈ ចាំបាច់ផ្សេងៗសម្រាប់ការរស់នៅប្រចាំថ្ងៃ ។ ប៉ាន ប៉ាត់ ដែលជាអតីតកងទ័ព នៅក្នុងកងពល៥១៩ បាននិយាយថា “ការធ្វើទំនាក់ទំនងជាមួយប្រជាជនមិនមែន ជារឿងលំបាកទេ ។ យើងបង្កើតទំនាក់ទំនងជាមួយអ្នកភូមិណាដែលមានកូនធ្វើជា ទាហានរបស់សាធារណរដ្ឋ ប្រជាមានិតកម្ពុជា ។ មិនយូរប៉ុន្មាន យើងបានក្លាយ ទៅជាមិត្តភក្តិ ។ យើងមិនវាយគ្នាទេ ។ ការប្រយុទ្ធគ្នាប្រៀបបានទៅនឹងការបំផ្លាញ ឆ្នាំងបាយខ្លួនឯង ។ យើងអាចចេញចូលក្នុងភូមិបានយ៉ាងងាយ” ។១៤៣ អ្នកភូមិ មួយចំនួនថែមទាំងធ្វើ ជានីរសារឱ្យខ្មែរក្រហមទៀតផង ។ មាស អេន ដែលជាអ្នកភូមិម្នាក់នៅស្រុកអន្លង់វែង បានរំលឹកថា៖
ខ្ញុំបានចូលរួមជាមួយខ្មែរក្រហមនៅឆ្នាំ១៩៨៥ ដោយសារតែខ្ញុំមានបញ្ហានៅក្នុងគ្រួសារ ។ ខ្មែរក្រហមមានទំនាក់ទំនងល្អ ជាមួយប្រជាជននៅក្នុងភូមិ (ភូមិ រូង ឃុំល្វែងឫស្សី ស្រុកជីក្រែង ខេត្តសៀមរាប) ។ អ្នកភូមិបានជួយរៀបចំដំណើរ របស់ខ្ញុំទៅកាន់ភ្នំដងរែក ។ ខ្មែរក្រហមមានក្រុមចារកិច្ចរបស់ខ្លួននៅក្នុងភូមិ ។ ប្រសិនបើកងទ័ពវៀតណាមចុះមកត្រួតពិនិត្យ នៅក្នុងភូមិនៅម៉ោង១រសៀល អ្នក ភូមិនឹងឱ្យការទៅខ្មែរក្រហមដែលនឹងចាកចេញពីភូមិនៅម៉ោង១២ថ្ងៃត្រង់ ដើម្បី ជៀសវាងពីការប្រឈមមុខដាក់គ្នាជាមួយកងទ័ពវៀតណាម ។ ប្រសិនបើកងទ័ពខ្មែរក្រហមមិនអាចចាកចេញពីភូមិទាន់ ពេលទេ នោះការប្រយុទ្ធជាមួយកងទ័ព វៀតណាមនឹងកើតមានឡើង ។ ខ្ញុំបានធ្វើដំណើរ និងដេកជាមួយកងទ័ពខ្មែរក្រហម អស់រយៈពេលកន្លះខែ មុននឹងទៅដល់មូលដ្ឋានរបស់ខ្មែរក្រហមនៅលើភ្នំដងរែក។ យើងបានធ្វើដំណើរឆ្លងកាត់តំបន់ដែល ក្រាលទៅដោយគ្រាប់មីន ។ ខ្ញុំត្រូវតោងវល្លិ៍ឡើងចំណោតថ្មភ្នំ ។ ក្រោយមក ខ្ញុំបានក្លាយទៅជាកងទ័ពខ្មែរក្រហមនៅក្នុង កងពល៧៨៥ និងក្រោយមកទៀតនៅក្នុងកងពល៩៨០ ។១៤៤
ទោះជាយ៉ាងនេះក្តី យុទ្ធសាស្ត្រសង្គ្រាមប្រជាជនរបស់ខ្មែរក្រហម មិន មានប្រសិទ្ធភាពដោយសារតែប្រជាជនមិនមានជំនឿ ទៅលើយុទ្ធសាស្ត្រដែលគ្មាន ភាពប្រាកដប្រជារបស់ខ្មែរក្រហម ។ ជាងនេះទៅទៀត ប្រជាជនមានការនឿយ ណាយ និងនៅតែឈឺចាប់ចំពោះរឿងរ៉ាវដែលបានកើតឡើងនៅក្នុងរបបកម្ពុជា ប្រជាធិបតេយ្យ (១៩៧៥-១៩៧៩) ។ ទោះជានៅក្នុងកាលៈទេសៈណាក៏ដោយ ប្រជាជនជាច្រើននឹងមិនប្រថុយប្រថានសហការជាមួយខ្មែរក្រហមនោះទេ ។ ប្រសិនបើប្រជាជនសម្រេចចិត្តរត់ចូលព្រៃ ដើម្បីគេចចេញពីការលំបាកទាំងឡាយ ដែលបង្កឡើងដោយអាជ្ញាធររដ្ឋាភិបាល ប្រជាជនទាំងនោះសុខចិត្តទៅចុះចូល ជាមួយរណសិរ្សហ្វ៊ុនស៊ិនប៉ិច ដែលដឹកនាំដោយអតីតព្រះមហាក្សត្រព្រះបាទ សម្តេចព្រះនរោត្តម សីហនុ ឬចូលរួមជាមួយរណសិរ្សជាតិរំដោះប្រជាពលរដ្ឋខ្មែរ ដែលដឹកនាំដោយសម្តេចសឺន សាន ។ ជាទូទៅកងទ័ពខ្មែរក្រហម ប្រើការគំរាម កំហែង ។ ប្រជាជនម្នាក់បានរៀបរាប់អំពីពាក្យសម្តី ដែលខ្មែរក្រហមធ្លាប់និយាយ ទៅកាន់គាត់ថា ”មូលដ្ឋានសេដ្ឋកិច្ចរបស់យើង គឺនៅក្នុងព្រៃ ។ ប្រសិនបើហ៊ានរាយការណ៍ពីយើងទៅប្រាប់សត្រូវខ្លួន នឹងបាត់បង់មូលដ្ឋានសេដ្ឋកិច្ច ហើយប្រឈម មុខនឹងសេចក្តីស្លាប់” ។១៤៥ នៅក្នុងស្ថានភាពបែបនេះ ប្រជាជនជាច្រើនដែលនៅក្នុង តំបន់ប្រទាញប្រទង់គ្នាបានជ្រើសរើសយកផ្លូវកណ្តាល ដោយមិនចូលរួមហើយក៏ មិនប្រឆាំងនឹងខ្មែរក្រហមដែរ ។ ដើម្បីរស់រានផ្នែកសេដ្ឋកិច្ចប្រជាជនបានសហការ ជាមួយភាគីជម្លោះទាំងពីរ ។

  ជំពូក៨
    ជីវិតនៅលើភ្នំដងរែក
    ជីវិតរបស់ប្រជាជននៅភ្នំ១០០៣

    Read more »

ប្រវត្តិសាស្ត្រសហគមន៍អន្លង់វែង (វគ្គ១៥-២១)

ឡេង ផេង ដែលជាអតីតកងទ័ពនៅក្នុងកងពល៨០១ បានរំលឹកពីការ គេចខ្លួនរបស់គាត់ពីខេត្តរតនគិរី ទៅកាន់ទន្លេរពៅថា៖

នៅពេលដែលវៀតណាមចូលមកដល់កម្ពុជានៅឆ្នាំ១៩៧៩ ខ្ញុំបានរត់ចូល និងរស់នៅក្នុងព្រៃខេត្តរតនគិរី ។ បន្ទាប់មក នៅឆ្នាំ១៩៨១ ខ្ញុំបានរត់ទៅភ្នំដងរែក ដោយសារតែមានការលំបាកផ្នែកសេដ្ឋកិច្ច ។ យើងបានធ្វើដំណើរចេញពីខេត្ត រតនគិរី ឆ្លងកាត់តាមប្រទេសឡាវ ពីព្រោះកងទ័ពវៀតណាម បានឈរជើងនៅ តាមព្រំដែនក្នុងទឹកដីកម្ពុជា ។ ពេលមកដល់ខេត្តស្ទឹងត្រែង យើងបានធ្វើក្បូនឫស្សី ដើម្បីឆ្លងទន្លេមេគង្គទៅខេត្តព្រះវិហារ ។ នៅពេលដែលខ្ញុំកំពុង ហែលឆ្លងទន្លេ ជើងរបស់ខ្ញុំបានរមួលក្រពើ ។ ខ្ញុំក៏អង្គុយសម្រាកនៅច្រាំងទន្លេ ដោយសារតែខ្ញុំ មិនអាចដើរទៅមុខបាន ។ សមាជិកផ្សេងទៀតនៅក្នុងអង្គភាពរបស់ខ្ញុំបានឆ្លងទន្លេ និងបានបន្តដំណើរទៅមុំបីមុនខ្ញុំ ។ ខ្ញុំបានចំណាយពេលអស់ ៩ថ្ងៃ មុននឹងធ្វើដំណើរ ទៅដល់ទន្លេរពៅឬមុំបី ។ ចំណែកឯមិត្តភក្តិរបស់ខ្ញុំចំណាយពេលតែ៣ថ្ងៃប៉ុណ្ណោះ ។៩២

ឯម សារិន ដែលជាសមាជិកគណៈតំបន់ក្រចេះចុងក្រោយនៅក្នុងរបប កម្ពុជាប្រជាធិបតេយ្យបានគ្រប់គ្រងការរត់ គេចខ្លួនរបស់កម្មាភិបាលកងទ័ព និង ប្រជាជនស៊ីវិលពីខេត្តក្រចេះទៅកាន់ព្រំដែនថៃ ។ សារិន បានដឹកនាំប្រជាជន និងកងទ័ពឆ្លងទន្លេមេគង្គនៅស្រុកព្រែកប្រសព្វ ហើយបន្តដំណើរទៅខេត្តកំពង់ធំ និងធ្វើដំណើរបន្តទៀតទៅកាន់ ខេត្តព្រះវិហារ ។ ប្រជាជនជាច្រើនផ្សេងទៀត បាន ធ្វើដំណើរតាមឡានទៅខេត្តស្ទឹងត្រែង និងបានឆ្លងទន្លេមេគង្គ ទៅស្រុកថាឡាបរិវ៉ាត់ ហើយបន្តដំណើរឆ្ពោះទៅខេត្តព្រះវិហារ ។ សម្រាប់ដំណើរដ៏វែងឆ្ងាយនេះ សារិន បានត្រៀមឡាន ចំនួន៤៧គ្រឿង ដោយមានសាំងពេញ ព្រមទាំងស្បៀងអាហារ និងសម្ភារៈសំខាន់ៗផ្សេងទៀត ។ ដោយសារតែប្រជាជននៅភូមិភាគឦសាន មាន ចំនួនច្រើនលើសលប់ សារិន មិនអាចដឹកជញ្ជូនប្រជាជន និងឡានទាំងអស់ឆ្លង ទន្លេបានទេ ។ ដោយមានជំនួយពី ខេង ដែលជាលេខាតំបន់ស្ទឹងត្រែង សារិន អាច ចម្លងបានតែឡានចំនួន១៧គ្រឿង និងសម្ភារៈសំខាន់ៗមួយចំនួនតែប៉ុណ្ណោះ ដែល មានដូចជា សាំង អង្ករ និងសម្លៀកបំពាក់ ។ សារិន បានបញ្ជាឱ្យដុតឡានដែល នៅសេសសល់ចោលទាំងអស់ ដើម្បីកុំឱ្យកងទ័ពវៀតណាម ប្រើប្រាស់បាន ។ ប្រជាជនដែលឆ្លងស្រឡាងមិនទាន់ ត្រូវហែលឆ្លងទន្លេមេគង្គឬរត់ចូលព្រៃ ។៩៣ស្ថានភាពនៅពេលនោះមានសភាពតានតឹង និងជ្រួលច្របល់យ៉ាងខ្លាំង ដោយសារ កងទ័ពវៀតណាម បានវាយចូលកាន់តែជិតដល់តំបន់នេះ ហើយប្រជាជនបាននាំ គ្នារត់គេចខ្លួនទៅតាមទិសដៅផ្សេងៗគ្នា ។

ដោយបែកពីប្រពន្ធ សារិន បានសម្រេចចិត្តមិនធ្វើដំណើរទៅព្រំដែនថៃ ភ្លាមៗទេ ។ សារិនបានសម្រេចចិត្តដើរបក ក្រោយវិញ ដើម្បីស្វែងរកប្រពន្ធរបស់ គាត់ ។ បន្ទាប់ពីបានជួបប្រពន្ធរបស់គាត់នៅខេត្តកំពង់ចាម សារិន បានទៅរស់នៅ ក្នុងព្រៃជាមួយកងទ័ពខ្មែរក្រហមមួយក្រុមទៀតរហូតដល់ឆ្នាំ១៩៨៣ ។ ក្រោយមក សារិន បានធ្វើដំណើរមកចូលរួមជាមួយចលនាខ្មែរក្រហម នៅលើភ្នំដងរែក ។ សារិនបានរៀបរាប់អំពីជីវិតរបស់គាត់ នៅក្នុងព្រៃថា៖

ខ្ញុំបានបររទេះគោទៅភ្នំជី ។ ក្រុមរបស់ខ្ញុំមានគ្នាចំនួន១៥នាក់ ដែលក្នុង នោះមានស្ត្រី២នាក់ ។ យើងបានលាក់ខ្លួន នៅក្នុងព្រៃ កាប់ឆ្ការព្រៃយកដី និងធ្វើស្រែ ចម្ការ សម្រាប់ចិញ្ចឹមជីវិត ។ កងទ័ពខ្មែរក្រហមជាច្រើនអង្គភាពផ្សេងទៀត កំពុងធ្វើប្រតិបត្តិការនៅខាងមុខ ។ អង្គភាពមួយចំនួនខ្វះខាតអំបិល និងស្បៀង អាហារ ។ ជាសំណាងល្អ ក្រុមរបស់ខ្ញុំបានរកឃើញអំបិលមួយពាង និងស្ករមួយពាង ដែលត្រូវបានកប់លាក់ទុកនៅក្នុងដី ដែលជាអតីតទីតាំងមួយ របស់កងទ័ព ខ្មែរក្រហម ។ យើងបានដាំ និងសម្ងួតអំបិល ហើយលាក់ទុកសម្រាប់ប្រើឱ្យបានយូរ។ យើងមានអំបិល ពូថៅ និងកាំបិតជាច្រើន ដែលអាចឱ្យយើងធ្វើស្រែចម្ការបានល្អ។ យើងដាំស្រូវ និងបន្លែជាច្រើន ដែលរួមមានពោត ឪឡឹក ត្រកួន ត្រសក់ ល្ពៅ និង ត្រសក់ស្រូវ ។ បន្ទាប់ពីរស់នៅទីនេះអស់រយៈពេលពីរបីឆ្នាំ យើងបានសម្រេចចិត្ត ធ្វើដំណើរឡើងភ្នំដងរែកនៅឆ្នាំ១៩៨៣ ។៩៤

ដើម្បីសម្រួលដល់ការរត់ភៀសខ្លួនរបស់កងទ័ព និងប្រជាជនស៊ីវិល ទៅ កាន់ព្រំដែនថៃ និងតំបន់ផ្សេងៗទៀតនៅតាម ព្រំដែនដែលគ្រប់គ្រងដោយ ខ្មែរក្រហម ខ្មែរក្រហមបានដាក់អង្គភាពកងទ័ពតូចៗជាច្រើននៅតាមផ្លូវ ។ អង្គភាព ទាំងនេះ ទទួលខុសត្រូវយាមល្បាតតាមផ្លូវ និងចង្អុលបង្ហាញទិសដៅ ដល់ប្រជាជនភៀសខ្លួន ។ នៅក្នុងករណីខ្លះ អង្គភាពទាំងនេះដឹកនាំប្រជាជន ទៅកាន់ជំរំកងទ័ពនៅលើភ្នំដងរែក ។ ប្រសិនបើពុំមានជំនួយពីអង្គភាពទាំងអស់ នេះទេ កងទ័ពខ្មែរក្រហម និងប្រជាជនភៀសខ្លួន ប្រាកដជាមានការលំបាក ក្នុងការរត់គេចពីកងទ័ពវៀតណាមដែលបាន គ្រប់គ្រងស្ទើរគ្រប់ឃុំស្រុកទាំងអស់នៅទូទាំងប្រទេស ។

ប្រជាជនដែលធ្វើដំណើរចាកចេញពីប្រទេសកម្ពុជា មានការហត់នឿយ យ៉ាងខ្លាំង និងទទួលរងគ្រោះពីការខ្វះជីវជាតិ យ៉ាងធ្ងន់ធ្ងរ ។ ប្រជាជនជាច្រើន បានធ្វើដំណើរច្រើនជាងមួយខែដោយគ្មានអាហារ ។ មេដឹកនាំខ្មែរក្រហម បាន អនុញ្ញាតឱ្យប្រជាជនទាំងនោះសម្រាករយៈពេលមួយឬពីរខែ ដោយបានផ្គត់ផ្គង់ សម្ភារៈជាច្រើន ដូចជាថ្នាំសង្កូវ សម្លៀកបំពាក់ អាហារ និងសម្ភារៈចាំបាច់ ផ្សេងៗទៀតសម្រាប់ការរស់នៅ ។ បន្ទាប់មកមេដឹកនាំខ្មែរក្រហម បានរៀបចំ ចាត់តាំង កម្លាំងប្រយុទ្ធឡើងវិញ ដោយបែងចែកប្រជាជនទៅតាមអតីតតំបន់ និងអង្គភាពរៀងៗខ្លួនឡើងវិញ ។៩៥
  ជំពូក៥
អន្លង់វែងនៅក្រោមការគ្រប់គ្រងរបស់វៀតណាម   ការមកដល់របស់កងទ័ពវៀតណាម

នៅដើមឆ្នាំ១៩៧៩ កងទ័ពវៀតណាម និងកងទ័ពរណសិរ្សសាមគ្គី សង្គ្រោះជាតិកម្ពុជាបានផ្តួលរំលំរបប កម្ពុជាប្រជាធិបតេយ្យចេញពីអំណាច ។ ភ្លាមៗនោះកងទ័ពវៀតណាម និងរណសិរ្សសាមគ្គីសង្គ្រោះជាតិកម្ពុជា បានបង្កើតរដ្ឋាភិបាលបណ្តោះ អាសន្នមួយ ដែលមានឈ្មោះថា សាធារណរដ្ឋប្រជាមានិតកម្ពុជា ។ ប្រជាជនអន្លង់វែង ដែលត្រូវបានជម្លៀសដោយបង្ខំឱ្យទៅធ្វើការនៅតាមសហករណ៍ផ្សេងៗ បានវិលត្រឡប់មកផ្ទះរបស់ខ្លួនវិញ ។ ទោះបីជាបានវិលត្រឡប់មកដល់ផ្ទះវិញក្តី ក៏ប្រជាជនទាំងនោះនៅតែឮសូរស្នូរប្រយុទ្ធគ្នារវាងកងទ័ពវៀតណាម និងសាធារណរដ្ឋប្រជាមានិតកម្ពុជា ជាមួយនឹងកងទ័ពខ្មែរក្រហម ។

នៅពេលដែលប្រជាជនត្រឡប់មកតំបន់អន្លង់វែង ដំបូងប្រជាជនទាំងអស់ នោះប្រមូលផ្តុំគ្នានៅតំបន់មួយ ដែលបច្ចុប្បន្នបានក្លាយទៅជាផ្សារអន្លង់វែង ។ ប្រជាជនបានឃើញអង្ករ និងសម្ភារៈប្រើប្រាស់ជាច្រើនដូចជា កង់ ម៉ូតូ និងម៉ាស៊ីន ដេរ ដែលកម្មាភិបាល និងកងទ័ពខ្មែរក្រហម បានបោះបង់ចោលនៅពេល ខ្មែរក្រហមរត់ចេញពីតំបន់នេះ ។ ប្រជាជនបាននាំគ្នាប្រមូលយកអង្ករ និងសម្ភារៈ ទាំងអស់នោះ ហើយត្រឡប់ទៅផ្ទះរៀងៗខ្លួន ។ Read more »

វគ្គ​ទី​ ១៥: ឆ្មា​នៅ​តែ​ខ្លាច​កណ្តុរ​មិន​ហ៊ាន​លេង​ល្បែង​ទល់​មុខ​គ្នា​ដូច ត្រាំ​ និង ហ៊ីឡារី

capture

ថ្ងៃទី ៨ ខែវិច្ឆិកានេះគឺជាថ្ងៃបោះឆ្នោតជ្រើសរើសប្រធានាធិបតីជាប្រវត្តិសាស្ត្ររបស់សហរដ្ឋអាមេរិករៀងរាល់ ៤ ឆ្នាំម្តងដែលគណបក្សសាធារណរដ្ឋរបស់លោក ត្រាំ និងប្រជាធិបតេយ្យរបស់លោកស្រី ហ៊ីឡារី បានធ្វើយុទ្ធនាការរកសំឡេងឆ្នោតប្រកួតប្រជែងគ្នាយ៉ាងស្វិតស្វាញកន្លងមកដែលមានសំឡេងឆ្នោតត្រូវបានគេស្ទង់មតិប្រភពផ្សេងៗគ្នាមួយចំនួនឃើញថាស្ថិតនៅយ៉ាងប្រកៀកប្រកើយនឹងគ្នាសំឡេងឆ្នោតម្តងឡើងម្តងចុះរៀងៗខ្លួនធ្វើឲ្យអ្នកបោះឆ្នោតពិបាកក្នុងការសម្រេចចិត្តចុងក្រោយនៅថ្ងៃនេះ។ សម្រាប់អ្នកចូលចិត្តលេងល្បែងភ្នាល់គ្នាក៏ពិបាកជ្រើសរើសយកនរណាម្នាក់ដែរ។

បើទោះបីជាលោក ត្រាំ ឬក៏លោស្រី ហ៊ីឡារី អ្នកណាម្នាក់ឈ្នះឆ្នោតក៏ជាស្តង់ដារនៃលទ្ធិប្រជាធិបតេយ្យក៏សហរដ្ឋអាមេរិកចងរួចហើយដែរជាមួយនឹងគណៈកម្មការរៀបចំការបោះឆ្នោត កងកម្លាំងសមត្ថកិច្ច និងតុលាការកំពូលរបស់គេនៅមានលក្ខណៈឯករាជ្យដែរ។ ម្យ៉ាងវិញទៀតគឺអាណត្តិរបស់ប្រធានាធិបតីត្រូវបានច្បាប់កំណត់ឲ្យតែ ២ អាណត្តិទេហើយប្រសិនបើមានករណីប្តឹងសង្ស័យទៅលើរដ្ឋណាមួយដែលមានលទ្ធផលលក្ខណៈប្រទាញប្រទង់គ្នាក្នុងការឈ្នះចាញ់គឺតុលាការកំពូលជាអ្នកសម្រេចឲ្យរាប់ឡើងវិញ និងប្រកាសសាលក្រមបេក្ខជនណាជាអ្នកឈ្នះ។ ដូចនៅឆ្នាំ ២០០០ មានសន្លឹកឆ្នោតប្រដេញគ្នារវាងលោក ប៊ូស និង លោក អាល់ហ្គ័រ ដែលមានការសង្ស័យនៅរដ្ឋផ្លរីដាត្រូវបានតុលាការកំពូលសម្រេចឲ្យរាប់ឡើងវិញ និងចេញសាលក្រមលទ្ធផលឲ្យលោក ប៊ូស ឈ្នះហើយលោក អាល់ហ្គ័រ ក៏ទទួលយកសាលក្រមនោះដែរ។ នេះគឺជាល្បែងប្រជាធិបតេយ្យ និងភាពយុត្តិធម៌នៅអាមេរិក។

Read more »

រឿងកូរសមុត្រទឹកដោះ

មានរឿងដំណាលថា៖
នៅពេលនោះក្នុងនាមជាស្តេចនៃពួកទានព ដែលប្រឆាំងនឹងពួកទេវលោក មហាពលីបានចាញ់សង្គ្រាមហើយរត់ទៅពឹង សុក្រឆរ្យៈ ដែលធ្លាប់ត្រូវព្រះឥន្ទ្រ និង បក្សពួកប្រមាថមើលងាយ។ សុក្រចរិយា ក៏យល់ព្រមចងសម្ព័ន្ធមិត្រជាមួយពួកទានព។ កាលកេតុក៏ធ្វើសង្គ្រាមនឹងព្រះឥន្ទ្រ តែពេលនោះ កាលកេតុចាញ់សង្គ្រាម។ ព្រះឥន្ទ្រក៏ទទួលបានជ័យជម្នះ ហើយមានអំនួតនឹងខ្លួនឯងជាខ្លាំង។

មានកាលមួយនោះព្រះឥន្ទ្រ ជិះដំរីឰរវ័ត កាត់អ្នកសច្ចំម្នាក់ឈ្មោះថា ទុរពាស។ ទុរពាស បានជូនកម្រងផ្កាពិសេសមួយដល់ព្រះឥន្ទ្រ។ ព្រះឥន្ទ្រក៏ទទួលយកកម្រងផ្ការបស់ទុរពាស តែព្រះឥន្ទ្រយកទៅដាក់នៅលើប្រមោយដំរី។ ដំរីមិនអាចទ្រាំនឹងក្លិនផ្កានោះបាន ក៏ក្រវាត់កម្រងផ្កាចោលទៅលើដី។ អ្នកសច្ចំនោះក៏ខឹងយ៉ាងខ្លាំង ព្រោះថាកម្រងផ្កាជាគ្រឿងសិរីសួស្តី គួរតែគេគោរពដូចជាប្រាសាទ។ សច្ចំទុរពាស ក៏ជេរដាក់បណ្តាសាព្រះឥន្ទ្រ អោយរលាយអស់សីល មហិទ្ធិរិទ្ធទាំងឡាយ។ ព្រះឥន្ទ្រគង់លើដំរីឰរវ័ត រូបចម្លាក់នៅប្រាសាទបន្ទាយស្រី។

កាលកេតុ និង មហាពលី រួមគ្នានឹង សុក្រឆរ្យៈ ធ្វើសង្គ្រាមនឹងព្រះឥន្ទ្រ។ សុក្រឆរ្យៈ រត់ទៅពឹងព្រះសិវៈ សុំ សំជីវិនមន្ត្រ ដែលអាចប្រស់អ្នកស្លាប់អោយរស់វិញបាន។ ព្រះឥន្ទ្រក៏ទៅសុំមន្ត្រៈនេះពីព្រះសិវៈដែរ។ សុក្រឆរ្យៈ ត្រូវព្រះសិវៈប្រាប់អោយធ្វើតបៈ រយៈពេលមួយឆ្នាំ ដោយអត់អាហារ ដាំក្បាលចុះក្រោម ទើបអាចទទួលនូវមន្ត្រនេះបាន។ ព្រះឥន្ទ្រគិតថាខ្លួនមិនអាចធ្វើបាន។

កាលកេតុ និង មហាពលី ក៏សុំ សុក្រឆរ្យៈ លះបង់នូវតបៈនេះ ព្រោះអាចធ្វើអោយគាត់គ្រោះថ្នាក់ដល់ជីវិតបាន តែសុក្រចរិយាមិនស្តាប់តាមអ្នកទាំងពីរនាក់នេះឡើយ។ គាត់បានព្យូរខ្លួនគាត់លើដើមឈើមួយដើមដោយដាំក្បាលចុះក្រោម ហើយនៅពីក្រោមគាត់បានដុតមែកឈើចាស់បង្កើតជាផ្សែងដែលហុយមកកាត់មុខរបស់គាត់។ ព្រះម៉ែធរណីនិយាយថា “មានតែអ្នកដែលអាចប្រឈមនឹងការសាកល្បងបានតែប៉ុណ្ណោះ ដែលអាចប្រឈមនឹងជ័យជម្នះបាន។” ព្រះវិស្ណុបានកោតសរសើរសុក្រឆរ្យៈជាខ្លាំង ព្រោះតែក្តីតាំងចិត្តរបស់គាត់ ហើយបរិមាណនៃទម្ងន់ការងារដែលគាត់បានធ្វើ ដើម្បីសំរេចអ្វីដែលគាត់ចង់បាន។

នរទៈ ក៏ទៅជួបនឹងព្រះឥន្ទ្រ ដែលកំពុងតែជឿជាក់ថា សុក្រឆរ្យៈប្រាកដជាមិនអាចសំរេចតាមប្រាថ្នាឡើយ ហើយប្រាប់ព្រះឥន្ទ្រថា សុក្រឆរ្យៈ ប្រាកដជាបានសំរេចតាមប្រាថ្នា។ ពេលនោះព្រះឥន្ទ្រមានការភិតភ័យ។ នរទៈ ក៏ទៅជួបនឹងនាងលក្ស្ម៊ី ហើយប្រាប់ថា “រឿងខ្លះបើទោះជាមិនមែនជារឿងពិតតែជារឿងដែលល្អនឹងស្តាប់ រឿងខ្លះបើទោះជារឿងពិតក៏នៅតែជារឿងមិនគួរស្តាប់។” ម្តាយរបស់ សុក្រឆរ្យៈក៏ទៅជួបនឹង សុក្រឆរ្យៈ ហើយនិយាយលើកទឹកចិត្តកូនរបស់គាត់។ ព្រះវិស្ណុឃើញបែបនេះ ទ្រង់មានការកោតសរសើរ ដោយទ្រង់ចាត់ទុកថា ទំនាក់ទំនងម្តាយនិងកូន ជាគ្រឿងដែលគួរជាទីពេញចិត្តបំផុត និង គ្រប់គ្រាន់បំផុត។ ទ្រង់ក៏នមស្ការអស់អ្នកម្តាយបែបនេះ ព្រោះពួកគេចេះចែករំលែកនូវទុក្ខជាមួយកូនៗ។

ព្រះឥន្ទ្រ ឆ្លេឆ្លា ក៏ពឹងស្រីអប្សារាបីនាក់ ទៅជួបនឹង សុក្រឆរ្យៈ ដើម្បីរំខានតបៈរបស់គាត់។ តែពួកទេពអប្សរបដិសេធ ដោយចាញ់បារមីរបស់សុក្រចរិយា។ នៅពេលនោះ កូនស្រីរបស់ព្រះឥន្ទ្រ ទ្រង់នាម ជ័យន្ធី ចេញមក ហើយនិយាយថា “ស្ត្រីមិនគួរយកមកធ្វើប្រើដូចជាភាពទន់ខ្សោយរបស់បុរសទេ ព្រោះស្ត្រីនៅទីនេះដើម្បីជាកម្លាំងចិត្តរបស់បុរសទៅវិញ។ ស្ត្រីមិនមែនសម្រាប់តែកាមតណ្ហាតែមួយមុខប៉ុណ្ណោះ។ ស្ត្រីត្រូវបានបង្កើតមកដើម្បីទាក់ទាញការចាប់អារម្មណ៍របស់បុរស ដើម្បីបង្កើតនូវចំណងស្នេហារវាងបុរសនិងនារី ហើយគឺដោយសារហេតុផលនេះហើយ ដែលស្ត្រីត្រូវធ្វើខ្លួនជាអប្សារា។”

Read more »

រឿង​ព្រាហ្មណ៍​ចាស់​មាន​ភរិយា​ក្រមុំ

នាងភរិយានោះ វាសហាយនឹងព្រាហ្មណ៍មួយ ទើបវាប្រើព្រាហ្មណ៍ចាស់ជាស្វាមី ឲ្យត្រាច់ដើរទៅសូមទានគេឯស្រុកក្រៅ ព្រាហ្មណ៍ចាស់លុះអំណាចភរិយា ទើបស្ពាយបរិក្ខារចេញអំពីគ្រឹហា យាត្រាទៅស្វែងលាភតាមនិស្ស័យ ថ្ងៃ ១ នោះ តាព្រាហ្មណ៍ដើរទៅដល់កណ្ដាលព្រៃ អស់កំឡាំងណាស់ទើបឈប់បរិភោគសតូវខៅតាក កាលតាព្រាហ្មណ៍លូកយកសតូវពីក្រសោប មិនបានរូតមាត់ ឲ្យជិតដូចដើមវិញ តាព្រាហ្មណ៍បរិភោគហើយ ក៏ចុះទៅផឹកទឹកឯត្រពាំងទឹក ។ ក្រោយនោះមានពស់វែក១ វាធំក្លិនសតូវនោះវាក៏លូនចូលទៅក្នុងក្រសោបនោះឯង ឯតាព្រាហ្មណ៍ផឹកទឹកស្រេចហើយក៏ឡើងមក តាំងរូតមាត់ត្រសោបនោះខ្ជាប់ ហើយក៏ស្ពាយដើរទៅ ។

Read more »