ពិធី ហៅព្រលឹង នៅខេត្តសុរិន

senith — Sat, 24 Sep 2011 03:42:44 +0000

ប្រជាពលរដ្ឋខ្មែរដែលរស់នៅតាមចុងកាត់មាត់ញក ភាគច្រើន គឺអ្នកស្រុកចាស់ទុំព្រឹទ្ធាចារ្យតាមស្រុកភូមិ តែងតែនាំគ្នាប្រារព្ធច ដែលមានអ្នកជម្ងឺខ្សត់ខ្សោយស្លេកស្លាំង ។ នៅពេលដែលសួរទៅគាត់នូវមូលហេតុ ពួកគេរមែងតែឆ្លើយតបថា : ធ្វើតាមប្រពៃណីដូនតាខ្មែរពីដើម នៅពេលដែលព្រលឹងមិននៅក្នុងខ្លួនប្រាណ ដើម្បីហៅព្រលឹងតូចធំទាំងឡាយឲ្យត្រឡប់មកវិញ ។
ដោយមានជំនឿដូច្នេះ ទើបគេផ្តើមពិធីកម្មនេះនៅវេលាយប់ ប្រមាណជាម៉ោង ៧-៨ ល្ងាច ដោយមានការសែនព្រេនខ្មោច ដូនតាសាច់សារលោហិត ដែលបានចែកឋានទៅហើយនោះឲ្យមេត្តាហៅរកព្រលឹងទាំងឡាយដែលបានរត់ចេញពីខ្លួនប្រាណអ្នកមានជម្ងឺឲ្យត្រឡប់មកវិញកុំខាន ។
ប្រជាពលរដ្ឋខ្មែរនៅភូមិភាគឥសាននៃប្រទេសថៃយល់ឃើញថា មនុស្សម្នាក់មានព្រលឹង៣៦ តូច ៣០ ធំ ៦ ។ ជនជាតិខ្មែរលើ ’ម្ខាងទៀតនៃជួរភ្នំដងរែកដែលជាខ្ពង់រាប” គោរពព្រលឹងទាំងនោះណាស់ ដោយចាត់ទុកថា មនុស្សដែលអាចរស់នៅបាន ហើយមានជីវិតរស់រាន មានដង្ហើមចេញចូល ក៏ដោយសារព្រលឹងតូចធំទាំងនោះដែរ ដែលមានឫទ្ធិអំណាចបារមីបំផុត ថ្វីត្បិតតែ គេពុំមើលឃើញក៏ដោយ ។ ព្រលឹងទាំងនោះហើយជាព្រលឹងរបស់បុព្វការីជនដែរ ។

    ក្នុងជំនឿខ្មែរនៅខេត្តសុរិន្ទ្រ និង បុរីរម្យ ជាដំបូង គ្រូម្នាក់ដែលជាព្រឹទ្ធាចារ្យនោះ តែងមើលជោគជតាអ្នកជម្ងឺជាមុនសិន ហើយបន្ទាប់មកក៏ហៅព្រលឹងមករៀបចំគ្រឿងសក្ការៈបូជា ឆ្លងកាត់ការពិនិត្យ យើងឃើញមានទៀន ធូប ផ្កា ក្នុងពិធីនេះ នៅផ្ទះអ្នកជម្ងឺ ។ ក្រៅពីនេះគេក៏ឃើញមានស្ត្រីម្នាក់ទៀត ដែលចេះជញ្ជាត់ព្រលឹងដោយមានទៀន ធូប និងផ្កាចំនួន៥ដូចគ្នា ។
    បន្ថែមលើនេះ ត្រូវមានក្រមុំព្រហ្មចារិ៍យ៍៤នាក់ កម្លោះបរិសុទ្ធ៤នាក់ទៀត មកចូលរួមពិធីដោយជួយបន្ទរក្នុងពេលសូត្រហៅព្រលឹង ។
    រណ្តាប់រៀបចំសម្រាប់ពិធីនេះ មានចេកមួយដើម, អំពៅមួយដើម សម្រាប់ទទួលព្រលឹងត្រឡប់មកវិញ កន្ទោងដាក់បាយ សម្ល ចង្ក្រង់ខ្សែទាម១គូ សម្រាប់អង្រួនបង្កើតជាសូរស័ព្ទនៅពេលដែលស្រែកហៅព្រលឹង ។ គេយកជណ្តើរខាលើនេះផ្អែកលើដំបូលផ្ទះ ឬកន្លែងណាមួយដែលខ្ពស់ ហើយកន្ទោងគេត្រូវដាក់នៅចុងជណ្តើរនោះ ។
    ជាការចាប់ផ្តើមដោយនមស្សការថ្វាយបង្គំព្រះរួចហើយក៏ហៅព្រលឹងតែម្តង តាមរបៀបស្មូតយ៉ាងវែង ។ ដែលមានខ្លឹមសារដូចតទៅ ’ព្រលឹងមាសមេ…….”
    ពេលដែលអ្នកហៅព្រលឹងចប់ ពួគប្រុសស្រីដែលចូលរួមក៏ជួយស្រែកដោយបន្លឺពាក្យ បង្អូសវែងៗ “មកអើយមក ព្រលឹងអឺយសូមមក”ក្នុងខណៈដែលគេជួយបន្ទរមាត់ អង្រួនចង្ក្រង់ខ្សែទាម រួចមនុស្សទាំងចាស់ទាំងក្មេង ដែលចូលរួមយ៉ាងកុះករនោះ ក៏ជួយស្រែកហៅព្រលឹងដែរ ។
    ដល់អធ្រាត ពិធីនេះក៏ត្រូវប្រារព្ធតាំងជាលើកទី២ទៀត ពេលទៀបភ្លឺ ហើយភ្លឺស្រាងៗ ម្តងទៀតជាលើកចុងក្រោយបំផុត ។ គឺនៅពេលនេះហើយ ដែលយាយជញ្ជាត់ព្រលឹងយកបាយព្រលឹង ដែលខ្ចប់នឹងកន្លែងសូត្រដាក់ក្នុងកញ្ជើមួយ ឬឈ្នាងដោយមានប្រអប់មួយ វែកបុរាណមួយដើរជញ្ជាត់ឆ្វែលជុំវិញផ្ទះចំនួន ៣ជុំ ដោយជញ្ជាត់តាមដើមឈើ ហើយចាត់ទុកដោយឧបកិច្ចថា អ្វីដែលក្នុងឈ្នាងនេះ គឺជាព្រលឹងរបស់អ្នកជម្ងឺ ។
    ក្រោយពីជញ្ជាត់គ្រប់ ៣ជុំនៅជុំវិញផ្ទះរួចហើយ យាយយកដែកមកគ្របប្រអប់បុរាណនោះបោយពីទិសឥសានចំនួន៣ដង ហើយគោះដាក់កញ្ចើព្រលឹងហែរឡើងផ្ទះអ្នកជំងឺ ។ បន្ទាប់ចងដៃអ្នកជំងឺដោយសែនព្រេនព្រលឹងដូនតាឲ្យជួយដឹងឮ ហើយកុំឲ្យព្រលឹងទាំងនោះរត់ចោលអ្នកជម្ងឺទៀត ។
ជាទូទៅ គេសង្កេតឃើញថា បើមានប្រតិកម្មអ្វីមួយ ពីអ្នកជំងឺ គឺមានន័យថា អ្នកជម្ងឺនឹងជាសះស្បើយ ហើយបើពុំមានប្រតិកម្មអ្វីទេនោះ មានន័យថា អ្នកជម្ងឺនេះមិនអាចជាដូចដើមបានឡើយ ៕ (ម.ត្រាណេ)

Filed under: ប្រវត្តិ, វប្បធម៌

ប៉ុល ពត

senith — Sat, 24 Sep 2011 03:34:04 +0000

ជីវិត ប៉ុល ពត ក្នុងរបបកម្ពុជាប្រជាធិបតេយ្យ

នៅថ្ងៃទី១៧ ខែមេសា ឆ្នាំ១៩៧៥ កងទ័ពខ្មែរក្រហមដណ្តើមកាន់កាប់ក្រុងភ្នំពេញ ហើយផ្តួលរំលំជាស្ថាពរនូវរបបសាធារណរដ្ឋខ្មែរ របស់ លន់ នល់។ រាល់អំណាចទាំងអស់ក៏ធ្លាក់ក្នុងដៃពួកខ្មែរក្រហម ដែលមាន សាឡុត ស ជាមេដឹកនាំ។ ក៏ប៉ុន្តែ ទោះជាក្រោយពីទទួលបានជោគជ័យហើយក៏ដោយ ក៏ សាឡុត ស នៅតែបន្តលាក់បាំងអត្តសញ្ញាណរបស់ខ្លួនដដែល។

នៅថ្ងៃទី២៣ ខែមេសា ឆ្នាំ១៩៧៥ ពោលគឺ មួយសប្តាហ៍ក្រោយពីកងទ័ពខ្មែរក្រហមដណ្តើមកាន់កាប់ក្រុងភ្នំពេញ ទើប សាឡុត ស ធ្វើដំណើរចូលមកទីក្រុងភ្នំពេញ។ នៅពេលនោះ ប្រជាជនត្រូវបានគេជម្លៀសចេញពីភ្នំពេញអស់ទៅហើយ។ សាឡុត ស ចូលមកទីក្រុងភ្នំពេញ ដោយស្ងាត់ស្ងៀម គ្មានពិធីអបអរសាទរអ្វីទាំងអស់។

នៅថ្ងៃទី១៤ មេសា ឆ្នាំ១៩៧៦ ប៉ុល ពត បានឡើងកាន់តំណែងជានាយករដ្ឋមន្រ្តីនៃរដ្ឋាភិបាលកម្ពុជាប្រជាធិបតេយ្យ។ ពីមុនមក មិនដែលមានអ្នកណាឮពីឈ្មោះ ប៉ុល ពត នេះទេ។ សាឡុត ស ធ្លាប់ប្រើឈ្មោះ ប៉ុល កាលពីអំឡុងទសវត្សរ៍ឆ្នាំ៥០ តែឈ្មោះ ពត គេមិនដែលឮទេ។ ពីដំបូង មានមនុស្សតិចតួចបំផុត ដែលដឹងថា ប៉ុល ពត គឺជា សាឡុត ស។ យោងតាមលោក David Chandler មានអតីតនិស្សិតមួយចំនួន ដែលធ្លាប់រៀន នៅប្រទេសបារាំងនាំគ្នាគិតស្មានថា ប៉ុល ពត គឺ រ័ត្ន សាមឿន ដោយសារតែគេមើលឃើញថា កាលពីពេលរៀននៅប៉ារីស គឺ រ័ត្ន សាមឿន ដែលជាអ្នកផ្តើមគំនិតបង្កើត និងចេញមុខចេញមាត់ដឹកនាំក្រុមនិស្សិតកុម្មុយនិស្តព្រមទាំងជាអ្នកបូរបាច់ បញ្ចេញគំនិតទស្សនៈក្នុងការប្រជុំនានា។

ម្យ៉ាងទៀត នៅពេលឡើងកាន់អំណាច ប៉ុល ពត ថែមទាំងបានក្លែងប្រវត្តិរបស់ខ្លួនទៀតផង ដើម្បីលាក់បាំងកុំឲ្យគេដឹងថាខ្លួនជា សាឡុត ស។ នៅទីក្រុងប៉ារីស ជួន ប្រាសិទ្ធ ដែលក្រោយមក ក្លាយជាឯកអគ្គរដ្ឋទូតកម្ពុជាប្រជាធិបតេយ្យប្រចាំអង្គការសហប្រជាជាតិ បានប្រាប់គេឯងថា ប៉ុល ពត កើតនៅជាយដែនខ្មែរ-វៀតណាម បានចូលរួមក្នុងចលនាតស៊ូប្រឆាំងជប៉ុន ហើយក្រោយមកទៅធ្វើការជាកម្មករចម្ការកៅស៊ូ នៅស្រុកមេមត់ ខេត្តកំពង់ចាម។

ចំណែកនៅឆ្នាំ១៩៧៧ ឯកអគ្គរដ្ឋទូតខ្មែរក្រហម ប្រចាំក្រុងប៉េកាំង បានអះអាងថា សមមិត្ត ប៉ុល ពត បានប្រើឈ្មោះនេះតាំងពីដើមមក គឺជាឈ្មោះពិត មិនមែនជាឈ្មោះបដិវត្តន៍នោះទេ។ ចំណែកឯ សាឡុត ស វិញ បានស្លាប់ក្នុងសង្រ្គាមបាត់ទៅហើយ។

នៅក្នុងអំឡុងពេលនោះ សូម្បីតែបងប្អូន សាច់ញាតិរបស់ សាឡុត ស ក៏មិនបានដឹងដែរថា ប៉ុល ពត គឺ សាឡុត ស។ ចាប់តាំងពីពេលដែល សាឡុត ស រត់ចេញពីភ្នំពេញទៅពួននៅក្នុងព្រៃ នៅឆ្នាំ១៩៦៣ សាឡុត ស មិនដែលផ្តល់ដំណឹងដល់ក្រុមគ្រួសារនោះទេ។ នៅពេលមកដល់ក្រុងភ្នំពេញ នៅខែមេសា ឆ្នាំ១៩៧៥ ក៏ សាឡុត ស មិនរវីរវល់សួរនាំរកបង ដែលធ្លាប់ចិញ្ចឹមបីបាច់ និងបណ្តុះបណ្តាលឲ្យខ្លួនបានរៀនសូត្រនោះដែរ។

ប៉ុល ពត មិនត្រឹមតែលាក់បាំងអត្តសញ្ញាណពិតរបស់ខ្លួន ដែលជាមេដឹកនាំប៉ុណ្ណោះទេ សូម្បីតែអត្តសញ្ញាណរបស់បក្សកុម្មុយនិស្តកម្ពុជាក៏ត្រូវបានលាក់បាំងមិនឲ្យគេដឹងដែរ។ ពួកខ្មែរក្រហមមិនដែលបញ្ចេញឲ្យគេដឹងទេថា បក្សកុម្មុយនិស្តកម្ពុជា គឺជាបក្សកាន់អំណាច។ ផ្ទុយទៅវិញ ពួកខ្មែរក្រហមបានប្រើឈ្មោះ “អង្គការបដិវត្តន៍” ជំនួសឲ្យបក្សកុម្មុយនិស្តកម្ពុជា។ ក្រោយមក “អង្គការបដិវត្តន៍” ត្រូវបានគេហៅដោយខ្លីថា “អង្គការ”។ ប្រជាជនកម្ពុជាឮពួកខ្មែរក្រហមប្រើពាក្យថា “អង្គការ” នេះស្ទើរតែរៀងរាល់ថ្ងៃ រហូតដល់ស៊ាំត្រចៀក តែមិនមានអ្នកណាម្នាក់ដឹងទេថា តើ “អង្គការ” នេះជាអ្វី?

តាមការពិត ការប្រើឈ្មោះសម្ងាត់ ឬឈ្មោះបដិវត្តន៍ គឺជាទម្លាប់ដែលពួកមេដឹកនាំកុម្មុយនិស្តតែងតែធ្វើតៗគ្នាមក ទាំងនៅប្រទេសកម្ពុជា ទាំងនៅប្រទេសផ្សេងៗទៀត។ ដូចជា ស្តាលីន និងហូជីមិញ ជាដើម សុទ្ធសឹងតែជាឈ្មោះបដិវត្តន៍។

នៅកម្ពុជា ក្រៅពី ប៉ុល ពត មេដឹកនាំខ្មែរក្រហមផ្សេងៗទៀត ក៏ប្រើឈ្មោះបដិវត្តន៍ដែរ ដូចជា នួន ជា មានឈ្មោះដើមថា ឡុង ប៊ុនរួត អៀង សារី ប្រើឈ្មោះបដិវត្តន៍ថា មិត្តវ៉ាន់ ខៀវ សំផន ហៅ មិត្តហែម សុន សេន ហៅ មិត្តខៀវ ឈិត ជឿន ហៅ តាម៉ុក ។ល។ និង ។ល។

ពួកមេដឹកនាំខ្មែរក្រហមមានជំនឿថា ការលាក់ការណ៍សម្ងាត់ គឺជាគន្លឹះដើម្បីឲ្យបដិវត្តន៍របស់ពួកគេទទួលបានជោគជ័យ។ បើគេពិនិត្យមើលទៅលើរបៀបដឹកនាំរបស់ខ្មែរក្រហម គេអាចមើលឃើញថា មូលហេតុចម្បង ដែលនាំឲ្យមេដឹកនាំខ្មែរក្រហមចូលចិត្តលាក់ការណ៍សម្ងាត់ គឺការមិនទុកចិត្តគ្នា។ ការសង្ស័យគ្នាទៅវិញទៅមកនេះហើយ ដែលបណ្តាលឲ្យមានការកាប់សម្លាប់គ្នាឯង សូម្បីតែក្នុងជួរថ្នាក់ដឹកនាំខ្មែរក្រហម។

ដោយសារតែ ប៉ុល ពត ចូលចិត្តរស់នៅក្នុងភាពអាថ៌កំបាំង មានឯកសារតិចតួចណាស់ ដែលសរសេរអំពីជីវិតរបស់ ប៉ុល ពត នៅក្នុងរបបកម្ពុជាប្រជាធិបតេយ្យ។

នៅក្នុងសៀវភៅ ដែលមានចំណងជើងថា “បងទីមួយប៉ុល ពត” លោក David Chandler បានសរសេរថា នៅក្នុងចន្លោះពេលដែលខ្មែរក្រហមកាន់អំណាច ពីឆ្នាំ១៩៧៥ ដល់ឆ្នាំ១៩៧៩ ប៉ុល ពត រស់នៅដោយមានការការពារយ៉ាងតឹងតែងពីសំណាក់កងទ័ពខ្មែរក្រហម។ ប៉ុល ពត កម្របង្ហាញមុខនៅទីសាធារណៈណាស់។ ទីលំនៅរបស់ ប៉ុល ពត នោះទៀតសោត ក៏តែងតែផ្លាស់ប្តូរជារឿយៗ។ ប៉ុន្តែជាទូទៅ ប៉ុល ពត ស្នាក់នៅក្នុងភូមិគ្រឹះមួយនៅក្បែរវិមានឯករាជ្យ។ នៅក្នុងភូមិគ្រឹះនេះ មានទឹក មានចរន្តអគ្គិសនី និងមានអ្នកបម្រើ ដូចជាអ្នកយាម អ្នកបើកឡាន និងអ្នកដាំស្ល ជាដើម។ ប៉ុល ពត ដែលតែងតែអួតអាងថាខ្លួនជាអ្នកស្អប់ខ្ពើមវណ្ណៈសក្តិភូមិ ហើយជាអ្នកមានទស្សនៈសមភាពនិយម រហូតដល់បណ្តេញប្រជាជននៅតាមទីក្រុងទាំងអស់ឲ្យទៅរស់នៅតាមទីជនបទ តែខ្លួនឯងបែរជារស់នៅទីក្រុងភ្នំពេញ មានអ្នកបម្រើឆ្វេងស្តាំ តាមរបៀបជាអភិជនទៅវិញ។

ឈឹម សាមោក ដែលធ្លាប់ធ្វើជានាយកខុទ្ទកាល័យរបស់ ប៉ុល ពត ហើយក្រោយមកត្រូវបានជាប់ឃុំនៅគុកទួលស្លែង បានឲ្យដឹងថា អ្នកបម្រើក្នុងភូមិគ្រឹះរបស់ ប៉ុល ពត ភាគច្រើនជាជនជាតិភាគតិច។ នេះប្រហែលមកពី ប៉ុល ពត មានទំនុកចិត្តលើជនជាតិភាគតិច ពេលដែលគាត់បានទៅរស់នៅក្នុងព្រៃក្នុងខេត្តរតនគិរី កាលពីចុងទសវត្សរ៍ឆ្នាំ៦០។

ឈឹម សាមោក ក៏បានឲ្យដឹងដែរថា ប៉ុល ពត ជាមនុស្សឈឺច្រើន ជាពិសេសគ្រុនចាញ់ និងជំងឺរាគរូស។ នៅថ្ងៃទី២៧ ខែកញ្ញា ឆ្នាំ១៩៧៦ ប៉ុល ពត ឈឺធ្ងន់រហូតដល់ប្រកាសលាលែងចេញពីតំណែងជានាយករដ្ឋមន្រ្តី។ នួន ជា ដែលជាអនុលេខាបក្ស និងជាប្រធានសភាជាតិ បានឡើងមកកាន់តំណែងនាយករដ្ឋមន្រ្តីជំនួស ប៉ុល ពត។ ក៏ប៉ុន្តែបីសប្តាហ៍ក្រោយមក ប៉ុល ពត បានវិលត្រឡប់មកកាន់តំណែងជានាយករដ្ឋមន្រ្តីវិញ។

ដោយចេះតែមានបញ្ហាសុខភាពញឹកញាប់ពេក ប៉ុល ពត ចាប់ផ្តើមសង្ស័យថា មានគេលួចដាក់ថ្នាំបំពុលក្នុងម្ហូបអាហារ។ តាមពិត ប៉ុល ពត រស់នៅក្នុងការភ័យខ្លាចជាអចិន្រ្តៃយ៍ថា មានគេចង់លបធ្វើឃាត។ រាល់ពេលដែលមានការប្រជុំបក្សម្តងៗ ប៉ុល ពត បានបញ្ជាឲ្យគេឆែកឆេរមនុស្សទាំងអស់ ដែលចូលរួមប្រជុំ។

ការរស់នៅក្នុងការសង្ស័យ និងការភ័យខ្លាចជាប្រចាំបែបនេះ បានជំរុញឲ្យ ប៉ុល ពត សម្លាប់រហូតដល់មិត្តភក្តិដ៏ជិតស្និទ្ធ ធ្លាប់រួមសុខរួមទុក្ខជាមួយគ្នា កាលពីនៅតស៊ូក្នុងព្រៃ។

ការចាប់ខ្លួនមេដឹកនាំជាន់ខ្ពស់របស់បក្ស បានចាប់ផ្តើមធ្វើឡើងនៅអំឡុងខែកញ្ញា ឆ្នាំ១៩៧៦។ នៅថ្ងៃទី២០ ខែកញ្ញា ឆ្នាំ១៩៧៦ ប៉ុល ពត បានបញ្ជាឲ្យគេចាប់ខ្លួន ណៃ សារ៉ាន់ ហៅ យ៉ា លេខាបក្សប្រចាំភូមិភាគឦសាន យកទៅដាក់ឃុំនៅគុកទួលស្លែង ដោយចោទថាជាភ្នាក់ងារយួន មានបំណងផ្តួលរំលំរដ្ឋាភិបាលកម្ពុជាប្រជាធិបតេយ្យ។

ការចាប់ខ្លួនបែបនេះ ក៏ចេះតែកើតមានជាបន្តបន្ទាប់ ជាពិសេស លើមន្រ្តីខ្មែរក្រហមណាដែលមានប្រភពចេញពីបក្សប្រជាជនបដិវត្តន៍ខ្មែរ ដែលពួក ប៉ុល ពត តែងតែចាត់ទុកថាជាអ្នកធ្វើការឲ្យពួកកុម្មុយនិស្តវៀតណាម។

នៅចុងឆ្នាំ១៩៧៨ ប៉ុល ពត ដែលជាមេដឹកនាំដ៏អាថ៌កំបាំងនោះ បានចាប់ផ្តើមបញ្ចេញមុខមាត់ជាសាធារណៈច្រើនជាងមុន ជាពិសេស នៅពាក់កណ្តាលខែធ្នូ ឆ្នាំ១៩៧៨ ប្រមាណ៣សប្តាហ៍មុនពេលរបបកម្ពុជាប្រជាធិបតេយ្យត្រូវដួលរលំ ប៉ុល ពត បានអនុញ្ញាតឲ្យអ្នកកាសែតអាមេរិកពីររូប គឺលោកស្រីElizabeth Becker និងលោក Richard Dudman ចូលជួបសម្ភាស នៅក្នុងទីក្រុងភ្នំពេញ។ នេះជាលើកដំបូងបំផុត ដែល ប៉ុល ពត យល់ព្រមផ្តល់បទសម្ភាសន៍ឲ្យអ្នកកាសែតមកពីប្រទេសមិនមែនកុម្មុយនិស្ត។ ការណ៍ដែល ប៉ុល ពត យល់ព្រមជួបជាមួយអ្នកកាសែតអាមេរិកបែបនេះបង្ហាញថា គាត់ទំនងជាកំពុងអស់សង្ឃឹមថានឹងអាចយកឈ្នះលើកងទ័ពវៀតណាម ដែលកំពុងតែវាយលុកលើកងទ័ពកម្ពុជាប្រជាធិបតេយ្យ ហើយថែមទាំងដណ្តើមកាន់កាប់ទឹកដីកម្ពុជាមួយផ្នែកផង។ ប៉ុល ពត ប្រហែលជាសង្ឃឹមថានឹងអាចប្រើប្រព័ន្ធផ្សព្វផ្សាយអាមេរិក ដើម្បីស្វែងរកជំនួយផ្នែកយោធាពីអាមេរិក មកទប់ទល់នឹងកងទ័ពវៀតណាម។

ក៏ប៉ុន្តែ វាយឺតពេលណាស់ទៅហើយ នៅពេលនោះ។ ពួកខ្មែរក្រហមមិនអាចទប់ស្កាត់ការវាយលុក ពីសំណាក់កងទ័ពវៀតណាមបានទេ។ នៅថ្ងៃទី៧ ខែមករា ឆ្នាំ១៩៧៩ ម៉ោងប្រមាណជា៩ព្រឹក មុនពេលដែលកងទ័ពវៀតណាមវាយលុកចូលដល់ក្រុងភ្នំពេញ ប៉ុល ពត បានចាកចេញពីទីក្រុងភ្នំពេញ តាមឧទ្ធម្ភាគចក្រ ឆ្ពោះទៅកាន់ប្រទេសថៃ។ របបកម្ពុជាប្រជាធិបតេយ្យក៏បានដួលរលំ៕

សេង ឌីណា វិទ្យុ RFI ខេមរភាសា

Filed under: ប្រវត្តិ, ព៍ត៌មានផ្ទាល់ខ្លួន

ល្បែងទាញព្រ័ត្រ

senith — Sat, 24 Sep 2011 03:22:36 +0000

ល្បែងទាញព្រ័ត្រ ជាល្បែងលេងកំសាន្តរបស់យុវជនខ្មែរទាំងបុរស ទាំងស្ត្រី កម្លោះ ក្រម ។ ល្បែងនេះ គេលេងដោយប្រើកម្លាំងកាយជាមូលហេតុ ហើយគេលេងតែនៅរដូវចូលឆ្នាំខ្មែរ គឺខែចែត្រ-ពិសាខ ប៉ុណ្ណោះ ។ គេច្រើននិយមលេងក្នុងវត្តអារាម ក្នុងពិធីបុណ្យចូលឆ្នាំខ្មែរ ព្រោះវត្តមានទីវាលធំទូលាយ ងាយដល់ការលេងល្បែងនេះ តែអាចលេងនៅតាមភូមិក៏បាន បើប្រសិនជាភូមិនេះមានមនុស្សនៅផ្ដុំគ្នាច្រើន ហើយមានទីវាលល្មមលេងកើត ។ ល្បែងនេះគេច្រើនលេងនៅពេលថ្ងៃ តែបើប្រសិនជាមានចង្កៀងយ៉ាងភ្លឺ ឬពន្លឺព្រះចន្ទភ្លឺថ្លាល្អ គេអាចលេងនៅពេលយប់ក៏បាន ។
   សមាសភាពនៃអ្នកលេង ល្បែងនេះ គេចែកមនុស្សអ្នកលេងជា ២ ក្រុម ម្ខាងៗ យ៉ាងតិចត្រឹម ៥ នាក់ ឬ ១០ នាក់ឡើងទៅតាមដែលគេរកគ្នាបានប៉ុន្មាន ក៏លេងប៉ុណ្ណោះ តែតាមទម្លាប់អ្នកស្រុកបើមានមនុស្សស្រីចូលលេងផង គេឲ្យស្រីៗនៅម្ខាង ប្រុសៗនៅម្ខាង ហើយគេយល់ថា ភេទស្រីតែងមានកម្លាំងខ្សោយជាងបុរស គេតែងដាក់ខាងស្រីឲ្យមានចំនួនច្រើនលើសខាងប្រុស យ៉ាងតិចត្រឹម ២ នាក់ជាដរាប គឺបើខាងប្រុស ៨ នាក់ គេដាក់ខាងស្រី ១០ នាក់ ។
   គ្រឿងប្រដាប់សម្រាប់លេង គេយកខ្សែព្រ័ត្រធ្វើពីស្បែកគោ ស្បែកក្របីធ្វើជាព្រ័ត្រ ឬគេយកពួរធ្វើដូងជាព្រ័ត្រ សម្រាប់ទាញ ប្រវែងយ៉ាងខ្លីពី ២០ ហត្ថឡើងទៅ ទំហំប៉ុនកដៃក្មេង ហើយនិងយកសម្កោរ ឬគងម៉ង ឬក៏រគាំង ១ សម្រាប់ទះ ឬសម្រាប់វាយ នៅពេលដែលទាញដំបូង ។
   សកម្មភាពនៃអ្នកលេង ដូចក្នុងរូបភាពនេះ:
   របៀបលេង មុនដំបូង គេរើសរកប្រុសម្នាក់ ស្រីម្នាក់ មានមាឌធំមាំ ស្មាគាង កម្លាំងច្រើន ឲ្យជាអ្នកឈរកាន់ចុងព្រ័ត្រ គឺប្រុសកាន់ចុងម្ខាង ស្រីកាន់ចុងម្ខាង ហើយឲ្យប្រុសម្នាក់ស្រីម្នាក់ទៀតមានមាឌធំ មានកម្លាំង ឈរកណ្ដាលព្រ័ត្រ ត្រង់កន្លែងដែលពួកទាំង ២ ឈរ សម្រាប់នៃពួកខ្លួនឲ្យខំទាញតែរៀងខ្លួន ឯមនុស្សមាឌតូចៗស្គមៗកម្លាំងខ្សោយៗ គេឲ្យឈរកណ្ដាលគេ ។ លុះរៀបចំរួចហើយ,គេឲ្យមនុស្សប្រុសម្នាក់កាន់សម្ភោរ ឬគងម៉ង ឬក៏រគាំងឈរត្រង់កណ្ដាលទី ជិតអ្នកទាំងពីរដែលកាន់ខ្សែឈរប្រទល់មុខគ្នានោះ ផ្ដើមស្រែកឡើងថា យក្សអរ !! ឬយ៉ាងខ្លាំងៗ ធ្វើសំឡេងវែងៗ រលាក់រលៃកយ៉ាងគ្រលួច ។ ហើយអ្នកប្រុងទាញព្រ័ត្រទាំងប៉ុនា្មនជួយស្រែកទទួលឡើងព្រមគ្នាថា ហ៊ោវ៉ឺៗ ៣ ដង ទាញប្រុងយកជ័យជំនះតែរៀងខ្លួន ។ ក្នុងពេលពួកអ្នកទាញព្រ័ត្រ កំពុងតែខំប្រឹងទាញ អ្នកកាន់សម្ភោរ ឬគងម៉ង់ គេចេះតែបញ្ជើតសម្ភោរ ឬគងម៉ង់ ឬក៏រគាំងរឿយៗឮសូរតាក់ទឹងៗ ឬម៉ូងៗម៉ឺងៗជាដរាប ទាល់តែឃើញចាញ់ ឃើញឈ្នះម្ខាងៗទើបឈប់បញ្ជើត ។
ពេលលេងម្ដងៗ អស់ថេរវេលាពី ៥-៦ នាទី ១០ នាទី ឡើងទៅ ទើបឃើញឈ្នះ ឃើញចាញ់ម្ខាងៗ ។
កាលដឹងថា ខាងណាឈ្នះខាងណាចាញ់ហើយ គេចាប់ផ្ដើមលេងសារជាថ្មីតទៅទៀត ដរាបដល់ហត់តែរៀងៗខ្លួនទើបឈប់ ។
ល្បែងនេះ ចាក់ទុកជាការហាត់កម្លាំង ហាត់ប្រាណ ឲ្យរាងកាយមានកម្លាំងមានសុខភាពល្អ ៕

Filed under: រឿងព្រេងល្បែងប្រជាប្រិយ

ល្បែងចាប់កូនខ្លែង

senith — Sat, 24 Sep 2011 03:20:55 +0000

ល្បែងចាប់កូនខ្លែង ជាល្បែងដែលកុមារា កុមារី ជំទង់ៗតែងលេងក្នុងវេលាយប់ខែភ្លឺ នៅរដូវចូលឆ្នាំ ឬនៅពេលទំនេរ ។ សកម្មភាពរបស់អ្នកលេង ដូចរូបភាពនេះ ៖

ល្បែងនេះ ពេលលេងគេចាប់ម្នាក់ដែលមានមាឌមាំធំ ឲ្យធ្វើជាមេហ្វូងហៅថាមេមាន់, ចាត់ច្រើននាក់ឲ្យធ្វើជាកូនមាន់ ហើយគេចាត់ម្នាក់ទៀត ឲ្យធ្វើជាខ្លែង ចាំចាប់កូនមាន់ ។ ម្នាក់ៗគេយកក្រមាក្រវាត់ចង្កេះឲ្យតឹងណែន ការពារកុំឲ្យរបូតសំលៀក ។ គេនាំគ្នាបង្កាត់ភ្លើងឲ្យបានជាភ្នក់ ១ តូច ដោយកំទេចស ហើយម្នាក់ដែលជាមេមាន់បញ្ជាឲ្យកូនរបស់ខ្លួនតោងចង្កេះតៗគ្នា រហូតដល់អស់ ដោយឈរជាជួរ រួចដើរក្រឡឹងព័ទ្ធជុំភ្នក់ភ្លើង ។ ជាមួយគ្នានេះ មេមាន់ពោលពាក្យចំអកឡកឡឺយឲ្យន័យទៅខ្លែងថា៖

ចាប់កូនខ្លែងប្រឡែងកូនអក

ពពេចញ៉ែញ៉ក កូនអញតែមួយ ។

ជីកអន្លុកដាំត្រកួន

ទន្សាយរត់ពួន ត្រកួនឡើងលាស់ ។

ទៀន ១ គូតាំងយូបាំងព្រះ

លើកដៃសំពះ ដូនៗសុំភ្លើង ។

ចំណែកម្នាក់ដែលធ្វើខ្លែងឈរធ្វើព្រងើយ, កាលបានឮមេមាន់និងកូនមាន់ស្រែកដូច្នេះ ក៏ដើរចូលទៅរកភ្នក់ភ្លើង ហើយនិយាយសុំភ្លើងថា ដូនៗសុំភ្លើង! ។

មាន់ឆ្លើយថា: រលត់

ខ្លែងសុំថា: សុំមួយអង្គត់

មេ(១) រលាយ

ខ- សុំទឹកបាយ

ម- ឆ្កែលិទ្ធ

ខ- សុំកាំបិត

ម- មិនទាន់ច្រុង

ខ- សុំល្ហុង

ម- មិនទាន់ដាំ

ខ- សុំថ្នាំ

ម- មិនទាន់ហាល

ខ- សុំផាល

ម- មិនទាន់សិត

ហើយខ្លែងក៏អង្គុយនៅបៀតភ្នក់ភ្លើងនោះ ។

ចំណែកមេមាន់ក៏នាំកូនរបស់ខ្លួនដើរប្រទក្សិណព័ទ្ធជុំវិញខ្លែង និងភ្នក់ភ្លើង(២) ហើយស្រែកច្រៀងទាំងមេទាំងកូនថា៖

១- ម. មេមាន់ ។ ខ. ខ្វែង ។

២- ស្រុកខ្លះគេអង្គុយទល់មុខគ្នា ឆ្លើយឆ្លងទៅមក លុះដល់ពាក្យសុំកូនមាន់ ហើយមេមាន់អនុញ្ញាតថា កំបាក់កំបែកយកមួយចុះ ត្រង់នេះគេក្រោកឈរស្រឡើង ។

ចាប់កូនខ្លែងប្រឡែងកូមាន់(បន្ទរ)អាឡយ ៗ

បើមេទៅទាន់យកមាន់ទៅលាក់(បន្ទរ)អាឡយ ៗ

លាក់ទុកឯណា លាក់ក្បាលដំណេក(បន្ទរ)អាឡយ ៗ

រលឹកពីដេកពីដេក វាយមាន់តូងតាង ។ មាន់ច្រៀងចប់ក៏ឈប់ឈរតម្រៀបគ្នា ។

ខ្លែងក៏ស្រែកសុំភ្លើងបន្តទៀតថា ដូនៗ សុំភ្លើង ។

មាន់ឆ្លើយថា ក្អែកពាំទៅទម្លាក់ក្នុងទឹកទន្លេបាត់ទៅហើយ រួចក៏ដើរព័ទ្ធជុំវិញខ្លែងនិងភ្នក់ភ្លើង ហើយច្រៀងតទៀតថា៖ ប្អូនដេញខ្សែសូត្រ បង្ហូតខ្សែគោម(បន្ទរ)អាឡយ ៗ

ខ្លែងអើយកុំលោម មិនបានមាន់ទេ(បន្ទរ) អាឡយ ៗ ហើយឈរស្ងៀម ។ ខ្លែងក៏និយាយទទូចសុំកូនថា:

ខ- ដូនៗឲ្យសុំកូនមុខ

ម- ឪពុកមិនឲ្យ

ខ- សុំកូនក្រោយ

ម- កំបាក់កំបែកយកចុះ

ខ្លែងកាលបានឮមេមាន់ថា ឲ្យកូនណាកំបាក់កំបែកដូច្នេះ ក៏តាំងដេញចាប់បេះយកកូនណាដែលនៅក្រោយគេ,ឯមេមាន់ខំប្រឹងការពារ កូនរបស់ខ្លួនកុំឲ្យគេបេះយកបាន, ឯកូនមាន់ក៏ខំប្រឹងតោងចង្កេះគ្នាយ៉ាងជាប់ រត់ពេនចុះពេនឡើង ខ្វាចខ្វែងចាប់បេះយកខ្លួនម្នាក់ៗបាន ។ ជួនក៏ខ្លែងបេះយកកូនម្ដង ១ ម្ដង ២ ទាល់តែអស់ ជួនក៏បេះបានតែ ១ ។ តែគេមានលក្ខខណ្ឌមួយថា បើកូនណាខ្ទេចចេញពីមេព្រោះប្រឹងគេចខ្លាំង ហើយកូននោះគេក្រាបទៅនឹងដី នោះមេខ្លែងមិនត្រូវចាប់គេទេ ។ កាលអស់កម្លាំងហត់រៀងខ្លួនហើយ ក៏ឈប់សម្រាកបន្តិច ហើយផ្លាស់ប្ដូរគ្នាលេងតទៅទៀត គេលេងតែរបៀបនេះរហូតដល់ពេលឈប់ ។

ប៉ុន្តែល្បែងបែបដូចគ្នានេះ នៅស្រុកខ្លះ គេហៅតម្រូវន័យតាមរបៀបលេងថា ល្បែងខ្លែងចាប់កូនមាន់ ក៏មាន ។

ល្បែងនេះ ជាការបង្ហាត់មនុស្សឲ្យចេះប្រុងស្នៀត ប្រុងស្មារតី ឲ្យរហ័សរហួន ចេះការពារខ្លួននិងគ្រួសារផង ៕

Filed under: រឿងព្រេងល្បែងប្រជាប្រិយ

ភាពជោគជ័យរបស់និស្សិតខែ្មរ ២ រូប

senith — Tue, 20 Sep 2011 01:18:24 +0000

ហ៊ុន ម៉ាណែត និង កញ្ញាមៀច សុទ្ធីកា និស្សិតយោធាកម្ពុជាដំបូងបំផុត ដែលនឹងបញ្ចប់ឆ្នាំសិក្សា២០១១

និស្សិតខែ្មរ ២

រូបបាន ទទួល

ជោគជ័យក្នុង

ការសិក្សា

នៅសាកល

វិទ្យាល័យ

West Point គឺ

១-លោក ហ៊ុន ម៉ាណែត ដែលបានបញ្ចប់ការ សិក្សាផ្នែកសេដ្ឋកិច្ចពីសាកលវិទ្យាល័យយោធាអាមេរិក West Point នៅឆ្នាំ១៩៩៩ ហើយបច្ចុប្បន្ន លោកមានតំណែងជាឧត្តមសេនីយ៍ទោនៅក្នុងកងយោធពលខេមរភូមិន្ទ។

២-និស្សិតយោធា កញ្ញា មៀច សុទ្ធីកា ដែលយើងដឹងថា ជានិសិ្សតស្រីជនជាតិកម្ពុជាទីមួយ ដែលបានបញ្ចប់ការសិក្សាពី

សាកលវិទ្យាល័យ West Point ក្នុងឆ្នាំនេះគឺបរិញ្ញាបត្រផ្នែកវិទ្យាសាស្រ្ត។

សាកលវិទ្យាល័យយោធា West Point បានបង្កើតអ្នកដឹកនាំជាច្រើនរូប ដូចជា ឧត្តមសេនីយ៍ Douglas MacArthur ឧត្តមសេនីយ៍ Dwight D.Eisenhower និងឧត្តមសេនីយ៍ Goerge S. Patton ជាដើម។ យើងសូមថ្លែងអំណរគុណដល់ជនជាតិកម្ពុជាទាំងពីររូបនេះ ក្នុងឱកាសប្រារព្ធពិធីដោយប្រកាន់ខ្ជាប់នូវស្មារតីបដិវត្តន៍ អមតៈក្នុងទិវាបុណ្យឯករាជ្យអាមេរិកលើកទី២៣៥នៅថ្ងៃនេះ។

បាវចនារបស់សាកលវិទ្យាល័យ West Point គឺ៖ តួនាទី កិត្តិយស ប្រទេសជាតិ។ បាវចនានេះ មានតម្លៃពិសេសសម្រាប់យោធាកម្ពុជាទាំងពីររូបនេះក្នុងកិច្ចការ របស់ពួកគេ សម្រាប់ព្រះរាជាណាចក្រកម្ពុជា ក៏ដូចជាកិច្ចការដែលអ្នកទាំងពីរបានធ្វើសម្រាប់ជនជាតិ អាមេរិកផងដែរ។ ចាប់ពីទស្សនៈនៃកិច្ចការនេះ រហូតដល់គំនិតមួយដែលហួសពីការពុះពារផ្ទាល់របស់មនុស្សម្នាក់ ចំពោះព្រំដែនប្រទេសទាំងអស់ ហើយកិច្ចការទាំងនេះ ក៏ត្រូវបានទទួលស្គាល់ជាបន្តបន្ទាប់ពីជាតិសាសន៍ទាំងអស់របស់ ពិភពលោក។ វិន័យ មិត្តភាព និងភាពជាម្ចាស់ការលើខ្លួនឯង អាចជាកត្តាជំរុញដល់មនុស្សទាំងអស់។ យើងសូមថ្លែងអំណរគុណចំពោះសាកលវិទ្យាល័យយោធាអាមេរិក និងជាជំនួយរបស់លោកឧត្តមសេនីយ៍ David Huntoon។

កាសែតភ្នំពេញ ប៉ុស្តិ៍

Filed under: ពត៌មាន

ឡាំវីរី អតីតនិស្សិតវិស្វករអគ្គិសនីនៅសហភាពសូវៀត

senith — Sat, 17 Sep 2011 09:58:00 +0000

ឡាំវីរីជាអតីតវិស្វករវារីអគ្គិសនីមកពីប្រទេសរុស្ស៊ីដែលបានវិលត្រឡប់មកស្រុកកម្ពុជាវិញនៅឆ្នាំ១៩៧៦។វីរី ជានិស្សិតម្នាក់ក្នុងចំណោមនិស្សិតខ្មែរបញ្ចប់ការសិក្សាពីបរទេសជាច្រើននាក់ដែលចង់ឱ្យអង្គការកសាងសង្គមតាម បែបបច្ចេកទេសទំនើបដោយប្រើប្រាស់ធនធានមនុស្សទៅតាមជំនាញ។ដោយសារ មូលហេតុនេះឡាំវីរីត្រូវអង្គការចោទថាក្បត់បដិវត្តន៍ហើយត្រូវចាប់ខ្លួននៅថ្ងៃ១២ខែ១០ឆ្នាំ១៩៧៦បញ្ជូនមក មន្ទីរឃុំឃាំងស-២១និងសម្លាប់ចោលនៅថ្ងៃទី១៨ខែ៣ឆ្នាំ១៩៧៧។វីរីបានទទួលអាហារូបករណ៍ពីក្រសួងអប់រំជាតិកម្ពុជាទៅសិក្សាផ្នែកវិស្វករនៅទីក្រុងមូស្គូប្រទេសរុស្ស៊ីនៅចុងឆ្នាំ១៩៦៥។នៅទីក្រុងមូស្គូហាក់សៀងឡាយនី,គ្រិនលាន,រឿងម៉ាច បានមកទាក់ទងជាមួយវីរីនិងបញ្ចុះបញ្ចូលឱ្យគាត់ចូលជាសមាជិកខេមរនិស្សិតប៉ុន្តែវីរីពុំទាន់ឆ្លើយយល់ព្រមនៅឡើយទេ។ ក្រៅពីអ្នកទាំងបីខាងលើវីរីបានស្គាល់ម៉ិលសុវណ្ណដែលជានិស្សិតអាហារូបករណ៍រៀននៅប្រទេសរុស្ស៊ីដែរ។សុវណ្ណតែងតែនិយាយប្រាប់វីរីអំពីនយោបាយនៅក្នុងប្រទេសកម្ពុជានិងលើកសរសើរសង្គមនិយមសូវៀត។នៅឆ្នាំ១៩៦៧វីរីចាប់ផ្តើមសិក្សាមុខវិជ្ជាវារីបច្ចេកទេសនៅសាលាសភាកសិកម្មរុស្ស៊ី។នៅឆ្នាំដដែលនីកូឡាស្តារីណាអធិការនិស្សិតបរទេសផ្នែកនយោបាយនិងសង្គមកិច្ចបានស្នើឱ្យវីរីចូលជាសមាជិកកា.ហ្សេ.បេដោយសន្យាថានឹងចាត់តាំងឱ្យគាត់ធ្វើជាអ្នកឃោសនានិងស៊ើបការណ៍សម្ងាត់ឱ្យអង្គការកា.ហ្សេ.បេនៅរុស្ស៊ី។

នៅឆ្នាំ១៩៦៩វីរីសម្រេចចិត្តចូលជាសមាជិកកា.ហ្សេ.បេដោយមានការទទួលស្គាល់ពីយូទីសាវីណូវ(អ្នកទទួលខុសត្រូវលិខិតឆ្លងដែនជនបរទេសនៅវិជ្ជាស្ថានសំណង់ក្រុងមូស្គូ)។នៅឆ្នាំ

ដដែលវីរីស្ម័គ្រចិត្តចូលជាសមាជិកសមាគមនិស្សិតនិងអាណិកជនខ្មែរនៅសហភាពសូវៀត។ នៅចុងឆ្នាំ១៩៦៩ព្រហ្មភឿន,យូសិមហ៊ុន,ហេងពេជ្រនិងវីរីបានក្លាយជាអ្នកគ្រប់គ្រងសមាគមនិស្សិតនេះ។ បន្ទាប់ពីមានរដ្ឋប្រហារទម្លាក់សម្តេចសីហនុនៅប្រទេសកម្ពុជានៅថ្ងៃទី១៨ខែមីនាឆ្នាំ១៩៧០វីរីប្រមែប្រមូលកម្លាំងនិស្សិតខ្មែរឱ្យគាំទ្ររណសិរ្សរួបរួមជាតិដែលមានសម្តេចសីហនុ

ជាប្រធាន។ក្រោយមកវីរីបានចូលជាសមាជិកយុវជនរណសិរ្សរួបរួមជាតិកម្ពុជានៅប្រទេសរុស្ស៊ី។

នៅខែ៨ឆ្នាំ១៩៧១តាងនាមអង្គការយុវជនរណសិរ្សរួបរួមជាតិកម្ពុជានៅសហភាពសូវៀតវីរីបានធ្វើដំណើរទៅប្រទេសរ៉ូម៉ានីនិងយូហ្គោស្លាវីដើម្បីចូលរួមសមាជនិស្សិតខ្មែរនៅអឺរ៉ុប។សមាជនេះមានទិសដៅប្រមែប្រមូលយុវជនខ្មែរទាំងអស់នៅអឺរ៉ុបឱ្យប្រឆាំងនឹងចក្រពត្តិអាមេរិកដែលឈ្លានពានទឹកដីកម្ពុជា។អ្នកដែលមកចូលរួមក្នុងសមាជនេះគឺជាតំណាងអង្គការយុវជន

រួបរួមជាតិកម្ពុជានៅប្រទេសយូហ្គោស្លាវីឆេកូស្លូវ៉ាគីសហភាពសូវៀតនិងតំណាងសមាគមនិស្សិតនិងអាណិកជនខ្មែរនៅប្រទេសបារាំងនិងអាល្លឺម៉ង់និស្សិតដែលមកចូលរួមនៅពេលនេះមាននិន្នាការខុសៗគ្នាដែលជាហេតុធ្វើឱ្យសមាជពុំបានសម្រេចទិសដៅរបស់ខ្លួនក្នុងការ

គាំទ្រគោលនយោបាយរបស់រណសិរ្សរួបរួមជាតិកម្ពុជា។ផ្ទុយទៅវិញការជួបជុំនៅពេលនេះប្រែក្លាយទៅជាកម្លាំងមួយទៀតដែលប្រណាំងប្រជែងនឹងគោលនយោបាយរបស់រណសិរ្សរួបរួម

ជាតិកម្ពុជាហើយត្រូវបានរណសិរ្សនេះប្រកាសរំលាយចោលនៅឆ្នាំ១៩៧២ដោយមានការធានាពីជាសានឯកអគ្គរដ្ឋទូតរណសិរ្សរួបរួមជាតិកម្ពុជានៅសហភាពសូវៀតវីរីបានទៅបន្តការសិក្សាថ្នាក់បណ្ឌិតវិស្វករផ្នែកវារីបច្ចេកទេសនៅវិទ្យាស្ថានសំណង់ក្រុងមូស្គូ។នៅក្នុងពិធីជប់លៀងអបអរពិធីចូលឆ្នាំសកលឆ្នាំ១៩៧២វីរីបានជួបឡុងសៀមនិងតឹកជួរដែលទើបតែបានចូលធ្វើការនៅវិទ្យុមូស្គូ។ឡុងសៀមនិងតឹកជួរបានសំណូមពរឱ្យវីរីនិងនិស្សិតខ្មែរនៅសហភាពសូវៀតជួយគាំទ្រខ្លួនក្នុងផែនការបើកទីស្នាក់ការរណសិរ្សរួបរួមជាតិមួយទៀតនៅទីក្រុងមូស្គូដើម្បីធ្វើសហប្រតិបត្តិការជិតស្និទ្ធជាមួយសូវៀតនិងដើម្បីបានទទួលជំនួយគ្រប់បែបយ៉ាងពីសូវៀតផង។ទទួលបានដំណឹងនេះជាសានបានទៅជួបនឹងអង្គការរដ្ឋសូវៀតហើយបានរារាំងផែនការរបស់ឡុងសៀមនិងតឹកជួរ។តាំងពីពេលនោះមកវីរីលែងបានជួបអ្នកទាំងពីររហូតដល់ពេលដែលគាត់ត្រឡប់មកប្រទេសកម្ពុជាវិញនៅឆ្នាំ១៩៧៦។តាំងពីឆ្នាំ១៩៧៣ដល់ឆ្នាំ១៩៧៦វីរីបានបន្ថយសកម្មភាពទាក់ទងនឹងក្រុមកា.ហ្សេ.បេសូវៀតដោយសារម៉្យាងគាត់ជាប់រវល់ក្នុងការរៀនសូត្រនិងម៉្យាងទៀតគាត់ត្រូវបំពេញភារកិច្ចដែលក្រុមប្រឹក្សាអ្នកប្រាជ្ញវារីបច្ចេកទេសរបស់សូវៀតដាក់ឱ្យធ្វើគឺរៀបចំអត្ថបទវិទ្យាសាស្ត្រអំពីការរបកគំហើញថ្មីរបស់គាត់ដើម្បីយកទៅថ្លែងនៅក្នុងសន្និសីទវិទ្យាសាស្ត្របច្ចេកទេសដែលរៀបចំរៀងរាល់ឆ្នាំនៅវិទ្យាស្ថានសំណង់ទីក្រុងមូស្គូ។

វីរីបានទទួលសញ្ញាបត្រថ្នាក់បណ្ឌិតវិស្វករនៅថ្ងៃទី២៩ខែ៦ឆ្នាំ១៩៧៦។ វីរីបានចាកចេញពីទីក្រុងមូស្គូមកទីក្រុងប៉េកាំងនៅថ្ងៃទី៣១ខែ៧ឆ្នាំ១៩៧៦ហើយបន្ទាប់ពីស្នាក់នៅទីក្រុងប៉េកាំងអស់រយៈពេលពីរបីថ្ងៃគាត់បានត្រឡប់មកប្រទេសកម្ពុជានៅថ្ងៃទី៦ខែ៨។

អង្គការឱ្យវីរីទៅស្នាក់នៅក្នុងមន្ទីរក-១៥។ដោយទើបនឹងមកដល់ថ្មីៗវីរីមិនទាន់បានធ្វើសកម្មភាពអ្វីធំដុំនៅឡើយទេ។គាត់បានជួបជាមួយមិត្តភក្តិចាស់ៗមួយចំនួនដែលជានិស្សិតពីបរទេសមកដល់មុនគាត់ហើយជជែកគ្នាអំពីការមិនពេញចិត្តរបស់ខ្លួនចំពោះគោលនយោបាយរបស់អង្គការទាក់ទងនឹងបញ្ហាប្រព័ន្ធគ្រប់គ្រងការបំបាត់កម្មសិទ្ធិឯកជនការលុបបំបាត់ក្រដាសប្រាក់

ការបែងចែកវណ្ណៈប្រជាជននិងការបំបាត់អ្វីៗទាំងអស់នៅក្នុងសង្គមហើយប្រៀបធៀបសង្គមនិយមនៅកម្ពុជាទៅនឹងសង្គមនិយមនៅសហភាពសូវៀតពីរខែក្រោយមកគឺនៅថ្ងៃទី១២ខែ១០គាត់ត្រូវអង្គការចាប់ខ្លួនបញ្ជូនមកសួរចម្លើយនៅមន្ទីរស-២១។ វីរីត្រូវបានសួរចម្លើយមិនតិចជាងសាមសិបដងដោយសមមិត្តឆាយនៅក្នុង ឪពួកបងរុនឱ ហើយត្រូវអង្គការសម្លាបនៅថ្ងៃទី១៨ខែ៣ឆ្នាំ១៩៧៧។ឡាំវីរីមានឪពុកឈ្មោះឡាំសោមម្តាយឈ្មោះមេងគិមស៊ននិងមានបងប្អូនបង្កើត១០នាក់។ប្រពន្ធរបស់វីរីជាជនជាតរុស្ស៊ីឈ្មោះណាដេសដានីកូឡៃយេវ៉ានិងកូនស្រីឈ្មោះឡាសូភីវីរីយ៉ានរស់នៅសហភាពសូវៀត។

ទស្សនាវដ្តីស្វែងរកការពិត

លេខ ៦៧ ខែ កក្កដា ឆ្នាំ ២០០៥

Filed under: ព៍ត៌មានផ្ទាល់ខ្លួន

ប្រឡងបាក់ឌុប ២០១១

senith — Sun, 14 Aug 2011 05:56:27 +0000

ប្រឡងមធ្យមសិក្សាទុតិយភូមិថ្ងៃទី ២៥-២៧ កក្កដា ឆ្នាំ ២០១១

អនុវិទ្យាល័យក្រចេះក្រុង

ចុះលេខសំងាត់លើសន្លឹកកិច្ចការសិស្ស

កិច្ចការបេក្ខេជនផ្ទៀងផ្ទាត់ចុងក្រោយ នៅពេលបញ្ចូលទិន្ន័យក្នុងកុំព្យូទ័ររួចរាល់

សន្លឹក mcs និងសន្លឹក Print out ដែលត្រូវផ្ទៀងផ្ទាត់ចុងក្រោយ មុខវិទ្យារូបវិទ្យា

Filed under: ព៍ត៌មានផ្ទាល់ខ្លួន

ផែនទីប្រាសាទព្រះវិហារ

senith — Tue, 19 Jul 2011 07:56:51 +0000

Filed under: ព៍ត៌មានផ្ទាល់ខ្លួន

សេចក្តីសម្រេចរបស់តុលាការឡាអេ

senith — Tue, 19 Jul 2011 01:43:35 +0000

ក-សម្រេចជាឯកច្ឆ័ន្ទ ច្រានចោលនូវសំណើរបស់ថៃ ដែលបានស្នើសុំដកសំណើរបស់កម្ពុជា កាលពីថ្ងៃទី២៨មេសា ឆ្នាំ២០១១ ចេញទីរបៀបវារៈរួមរបស់តុលាការ។

ខ-ចង្អុលនូវវិធានការបណ្តោះអាសន្ន ដូចតទៅ៖

១-ដោយសម្លេង ១១ ទល់នឹង ៥ ភាគីទាំងពីរត្រូវដកជាបន្ទាន់នូវបុគ្គលិកយោធា ដែលមានវត្តមានបច្ចុប្បន្ននៅក្នុងតំបន់គ្មានយោធាជាបណ្តោះអាសន្ន ដូចចែងក្នុងកថាខណ្ឌ ៦២ នៃសេចក្តីសម្រេចនេះ និងទប់ស្កាត់មិនឲ្យមានវត្តមានយោធាក្នុងតំបន់នោះ និងមិនឲ្យមានសកម្មភាពប្រដាប់អាវុធណាមួយ តម្រង់ទៅកាន់តំបន់នោះឡើយ។

ទី២-ដោយសម្លេង ១៥ ទល់នឹង១ តុលាការឡាអេសម្រេចថា ប្រទេសថៃមិនត្រូវរារាំងការចេញចូលដោយសេរីរបស់កម្ពុជាទៅកាន់ប្រាសាទព្រះវិហារ ឬការផ្គត់ផ្គង់ស្បៀងអាហារចំពោះបុគ្គលិក ដែលមិនមែនយោធានៅក្នុងប្រាសាទព្រះវិហារឡើយ។

ទី៣-ដោយសម្លេង ១៥ ទល់នឹង១ តុលាការឡាអេ សម្រេចថា ភាគីទាំងពីរត្រូវបន្តកិច្ចសហប្រតិបត្តិការ ដែលគេបានព្រមព្រៀងនៅក្នុងក្របខណ្ឌអាស៊ាន និងជាពិសេសអនុញ្ញាតឲ្យអ្នកសង្កេតការណ៍ ដែលត្រូវបានតែងតាំងដោយអង្គការអាស៊ាន ឲ្យចូលទៅកាន់តំបន់គ្មានយោធាជាបណ្តោះអាសន្ន។

ទី៤- ដោយសម្លេង ១៥ ទល់នឹង១ តុលាការឡាអេ សម្រេចថា ភាគីទាំងពីរត្រូវតែអត់ធ្មត់ មិនធ្វើនូវសកម្មភាពណា ដែលអាចនាំឲ្យជម្លោះ ដែលបានស្នើឲ្យតុលាការដោះស្រាយនោះ មានសភាពកាន់តែធ្ងន់ធ្ងរ ឬរីកធំឡើង ឬធ្វើឲ្យជម្លោះនោះ កាន់តែពិបាកដោះស្រាយថែមទៀត។

ចំណុច គ

បានសម្រេចដោយសម្លេង ១៥ ទល់នឹង១ ដោយលើកឡើងថា ភាគីនីមួយៗ ត្រូវផ្តល់ព័ត៌មានដល់តុលាការទាក់ទងទៅនឹងការអនុវត្តន៍ប្រតិបត្តិរបស់ខ្លួនឆ្លើយតបនឹងវិធានការណ៍បណ្តោះអាសន្នខាងលើនេះ។ ចំណុច ឃ ដោយសម្លេង ១៥ ទល់នឹង១ តុលាការឡាអេបានសម្រេចថា រហូតដល់ពេលតុលាការចេញនូវសេចក្តីសម្រេចរបស់ខ្លួន ឆ្លើយតបនឹងសំណើសុំការបកស្រាយសាលក្រុមឆ្នាំ១៩៦២ តុលាការនឹងនៅតែបន្តតាមដានកិច្ចការទាំងនេះ ដែលជាកម្មវត្ថុនៃសេចក្តីសម្រេចនេះ។

Filed under: ទូទៅ, ព៍ត៌មានផ្ទាល់ខ្លួន

បណ្តឹងបកស្រាយសាលក្រម

senith — Tue, 19 Jul 2011 01:36:11 +0000

ជម្លោះទាក់ទងនឹងប្រាសាទព្រះវិហារបានចាប់ផ្ទុះឡើងខ្លាំង នៅឆ្នាំ១៩៥៤ បន្ទាប់ពីកម្ពុជាបានទទួលឯករាជ្យពីបារាំង ហើយថៃបានបញ្ជូនកងកម្លាំងប្រដាប់អាវុធ ចូលមកកាន់កាប់ប្រាសាទព្រះវិហារ ។

បណ្តឹងរបស់កម្ពុជាទៅតុលាការក្រុងឡាអេ

ក្រោយពីដំណើរការតាមផ្លូវទូតត្រូវទទួលបរាជ័យ មិនអាចរកដំណោះស្រាយបាន កម្ពុជាក៏បានងាកទៅរកយន្តការតុលាការវិញម្តង។ កម្ពុជាបានដាក់ពាក្យបណ្តឹងទៅតុលាការយុត្តិធម៌អន្តរជាតិ ក្រុងឡាអេ នៅថ្ងៃទី៦ តុលា ឆ្នាំ១៩៥៩ ដើម្បីស្នើសុំឲ្យតុលាការប្រគល់អធិបតេយ្យដែនដីលើប្រាសាទព្រះវិហារមកឲ្យកម្ពុជា និងទាមទារឲ្យថៃដកកងកម្លាំងប្រដាប់អាវុធទាំងអស់ចេញពីប្រាសាទ។

នៅថ្ងៃទី៨ ធ្នូ ឆ្នាំ១៩៥៩ តុលាការបានចេញដីកាបង្គាប់ កំណត់កាលបរិច្ឆេទ ដែលកម្ពុជា និងថៃត្រូវបញ្ជូនសារណា និងសារណាតបទៅតុលាការ។ សារណារបស់កម្ពុជាត្រូវបានបញ្ជូនទៅដល់ដៃតុលាការ តាមពេលកំណត់។ ចំណែកថៃវិញ ដល់ពេលកំណត់ត្រូវបញ្ជូនសារណាតប ថៃបែរជាបានបញ្ជូនពាក្យបណ្តឹងមួយ បដិសេធមិនទទួលស្គាល់សមត្ថកិច្ចរបស់តុលាការអន្តរជាតិ ក្នុងការជំនុំជម្រះបណ្តឹងរបស់កម្ពុជា។

បណ្តឹងរបស់ថៃច្រានចោលសមត្ថកិច្ចរបស់តុលាការ

សវនាការសាធារណៈ ដើម្បីជុំនំជម្រះលើបណ្តឹងទាស់របស់ថៃ ត្រូវបានបើកធ្វើ ចាប់ពីថ្ងៃទី១០ រហូតដល់ថ្ងៃទី១៥ មេសា ឆ្នាំ១៩៦០។ គណៈប្រតិភូតំណាងភាគីកម្ពុជា ដឹកនាំដោយលោកទ្រឿង កាង សមាជិកឧត្តមក្រុមប្រឹក្សារាជបល្ល័ង្ក អមដោយអ្នកច្បាប់ល្បីឈ្មោះពីរនាក់៖ ម្នាក់ជាមេធាវីប្រចាំតុលាការកំពូលអាមេរិក និងម្នាក់ទៀតជាសាស្រ្តាចារ្យច្បាប់បារាំង។ ចំណែកខាងភាគីថៃ ដឹកនាំដោយព្រះអង្គម្ចាស់ វង់សាម៉ាហ៊ីប ចាយ៉ាន់គូរ៉ា (Vongsamahip Jayankura) ឯកអគ្គរាជទូតថៃប្រចាំប្រទេសហូឡង់។

នៅថ្ងៃទី២៦ ឧសភា ឆ្នាំ១៩៦១ តុលាការក្រុងឡាអេបានចេញសេចក្តីសម្រេចច្រានចោលបណ្តឹងជំទាស់របស់ថៃ ហើយប្រកាសថា តុលាការមានសមត្ថកិច្ចពេញលេញក្នុងការជំនុំជម្រះលើបណ្តឹងរបស់កម្ពុជា។

ការជំនុំជម្រះលើអង្គសេចក្តី

នៅក្នុងសារណាជាលាយលក្ខណ៍អក្សរ ព្រមទាំងនៅក្នុងអំឡុងសវនាការផ្ទាល់មាត់ជាបន្តបន្ទាប់ កម្ពុជាបានលើកយក “ផែនទីដងរែក” (ផែនទីឧបសម្ព័ន្ធទី១) ដែលជាផែនទីភ្ជាប់ជាមួយនឹងសន្ធិសញ្ញាបារាំង-សៀម ឆ្នាំ១៩០៤ មកធ្វើជាមូលដ្ឋានច្បាប់។ តាមរយៈបន្ទាត់ព្រំដែន នៅក្នុងផែនទីឧបសម្ព័ន្ធទី១នេះ បង្ហាញថា ប្រាសាទព្រះវិហារស្ថិតនៅក្នុងទឹកដីរបស់កម្ពុជា។

ក៏ប៉ុន្តែ ភាគីថៃបានវិញបានលើកឡើងថា នៅក្នុងពាក្យបណ្តឹងដំបូង កម្ពុជាទាមទារតែរឿងប្រាសាទព្រះវិហារប៉ុណ្ណោះ មិនបាននិយាយអំពីបញ្ហាព្រំដែននោះទេ។ ដូច្នេះ តុលាការមិនអាចសម្រេចសេចក្តីទាក់ទងនឹងបញ្ហាព្រំដែនកម្ពុជា-ថៃបានទេ។

នៅក្នុងសាលក្រមឆ្នាំ១៩៦២ ចៅក្រមតុលាការក្រុងឡាអេបានលើកឡើងថា ដើម្បីទាមទារអធិបតេយ្យលើប្រាសាទព្រះវិហារ ទាំងភាគីកម្ពុជា និងទាំងភាគីថៃ សុទ្ធតែបានអះអាងរៀងៗខ្លួនថា ប្រាសាទព្រះវិហារស្ថិតនៅក្នុងទឹកដីរបស់ខ្លួន។ ដូច្នេះ ធាតុពិតនៃជម្លោះរវាងកម្ពុជា និងថៃ ដែលនាំមកដល់តុលាការនេះ គឺជាជម្លោះស្តីពីអធិបតេយ្យដែនដី។ ដើម្បីកាត់សេចក្តីទៅលើអធិបតេយ្យដែនដី នៅក្នុងតំបន់ព្រះវិហារ តុលាការចាំបាច់ត្រូវតែកំណត់អំពីព្រំដែនរវាងកម្ពុជា និងថៃ នៅក្នុងតំបន់នេះ (សាលក្រម ១៩៦២ ទំព័រទី១៤)។

ដោយមិនអាចរារាំងតុលាការមិនឲ្យសម្រេចសេចក្តីលើខ្សែបន្ទាត់ព្រំដែនបាន ភាគីថៃក៏បានលើកឡើងនូវទឡ្ហីករណ៍មួយចំនួន ដើម្បីច្រានចោលខ្សែបន្ទាត់ព្រំដែន ក្នុងផែនទីឧបសម្ព័ន្ធទី១ ដែលលើកឡើងដោយកម្ពុជា។ ថៃបានលើកហេតុផលថា ខ្សែបន្ទាត់ព្រំដែន នៅក្នុងផែនទីនេះ ខុសពីអ្វីដែលបានចែងនៅក្នុងសន្ធិសញ្ញាបារាំង-សៀម ឆ្នាំ១៩០៤។ យោងតាមមាត្រា ១ នៃសន្ធិសញ្ញានេះ សៀម និងបារាំង (ដែលពេលនោះជាអាណាព្យាបាលរបស់កម្ពុជា) បានព្រមព្រៀងគ្នាថា ខ្សែបន្ទាត់ព្រំដែន នៅតំបន់ដងរែក គឺត្រូវយកតាម “ខ្សែបែងចែកផ្លូវទឹក” (មាត្រា ១ នៃសន្ធិសញ្ញា ១៩០៤)។ បើមើលទៅលើដីជាក់ស្តែង ខ្សែបែងចែកផ្លូវទឹក គឺស្ថិតនៅខាងត្បូងប្រាសាទព្រះវិហារ។ ដូច្នេះ ប្រាសាទព្រះវិហារត្រូវស្ថិតនៅក្នុងទឹកដីថៃ។

ក្នុងសាលក្រមឆ្នាំ១៩៦២ តុលាការក្រុងឡាអេបានលើកឡើងថា ថ្វីដ្បិតតែមាត្រា ១ នៃសន្ធិសញ្ញា ឆ្នាំ១៩០៤ កំណត់យកខ្សែបែងចែកផ្លូវទឹកធ្វើជាព្រំដែនមែន ក៏ប៉ុន្តែ នៅក្នុងមាត្រា ៣ នៃសន្ធិសញ្ញាដដែលនេះ ចែងថា ការកំណត់ខ្សែបន្ទាត់ព្រំដែនពិតប្រាកដនឹងត្រូវធ្វើឡើងដោយគណៈកម្មការចម្រុះបារាំង-សៀម។

ដូច្នេះ គេអាចសន្និដ្ឋានបានថា មាត្រា ១ នៃសន្ធិសញ្ញា ឆ្នាំ១៩០៤ កំណត់ត្រឹមតែលក្ខណៈវិនិច្ឆ័យជាគោលការណ៍ប៉ុណ្ណោះ។ ចំណែកឯខ្សែបន្ទាត់ព្រំដែនពិតប្រាកដ គឺ គណៈកម្មការចម្រុះ ដែលជាអ្នកកំណត់។ ដូច្នេះ ខ្សែបន្ទាត់ព្រំដែនដែលគេអាចយកជាផ្លូវការបាន គឺព្រំដែនដែលកើតចេញពីការងាររបស់គណៈកម្មការចម្រុះ។ នៅតំបន់ដងរែក ខ្សែបន្ទាត់ព្រំដែន ដែលកើតចេញពីការងាររបស់គណៈកម្មការចម្រុះបារាំង-សៀម គឺមានតែមួយគត់ គឺខ្សែបន្ទាត់ព្រំដែន នៅក្នុងផែនទីឧបសម្ព័ន្ធទី១ ដែលកម្ពុជាបានលើកយកមកធ្វើជាសំអាង (ទំព័រទី២១ សាលក្រម ឆ្នាំ១៩៦២)។

ភាគីថៃបានបដិសេធថា ផែនទីនេះមិនមែនកើតចេញពីគណៈកម្មការចម្រុះបារាំង-សៀមទេ ហើយថៃក៏មិនដែលទទួលស្គាល់ផែនទីនេះដែរ។

ចៅក្រមបានសម្រេចថា ផែនទីឧបសម្ព័ន្ធទី១ គឺស្ថិតក្នុងចំណោមផែនទីទាំង១១ផ្ទាំង ដែលត្រូវបានបោះពុម្ព និងផ្សព្វផ្សាយជាសាធារណៈយ៉ាងទូលំទូលាយ។ ផែនទីនេះត្រូវបានចែកចាយទៅឲ្យរដ្ឋាភិបាលបារាំងផង រដ្ឋាភិបាលសៀមផង និងទៅឲ្យក្រុមអ្នកជំនាញខាងភូមិសាស្រ្តផង ទាំងអ្នកភូមិសាស្រ្តបារាំង អ្នកភូមិសាស្រ្តសៀម និងអ្នកភូមិសាស្រ្តធំៗ នៅក្នុងតំបន់។ លើសពីនេះទៅទៀត ផែនទីឧបសម្ព័ន្ធទី១ ត្រូវបានរដ្ឋាភិបាលថៃចែកចាយទៅតម្កល់ទុក នៅឯស្ថានតំណាងរបស់ថៃ ប្រចាំប្រទេសធំៗមួយចំនួន រួមមាន អង់គ្លេស អាល្លឺម៉ង់ រុស្ស៊ី និងសហរដ្ឋអាមេរិក។ ឆ្លងកាត់ការផ្សព្វផ្សាយយ៉ាងទូលំទូលាយបែបនេះ ថៃមិនអាចអះអាងថា ខ្លួនមិនបានដឹង មិនបានទទួលស្គាល់ផែនទីឧបសម្ព័ន្ធទី១បានទេ។

ភស្តុតាងដ៏ជាក់ច្បាស់មួយទៀត គឺចាប់ពីខែមីនា ឆ្នាំ១៩០៩ គណៈកម្មការចម្រុះបារាំង-សៀម បានជួបប្រជុំគ្នាជាច្រើនខែ នៅទីក្រុងបាងកក ប្រទេសថៃ។ កិច្ចប្រជុំនេះមានគោលដៅរៀបចំចងក្រងផែនទីទាំងអស់ធ្វើជាឯកសារតែមួយ និងកំណត់អំពីពាក្យទាំងអស់ដែលត្រូវប្រើនៅក្នុងផែនទីទាំងនេះ ដើម្បីឲ្យស៊ីសង្វាក់គ្នារវាងភាសាបារាំង និងភាសាថៃ។ នៅក្នុងកិច្ចប្រជុំត្រួតពិនិត្យផែនទីនេះ ថៃមិនដែលតវ៉ាជំទាស់នឹងខ្សែបន្ទាត់ព្រំដែន នៅក្នុងផែនទីឧបសម្ព័ន្ធទី១នេះទេ។

ម្យ៉ាងវិញទៀត ការដែលថៃលើកឡើងថា ខ្លួនមានការភាន់ច្រឡំ ហើយមើលមិនឃើញពីភាពមិនប្រក្រតី នៅលើផែនទីដងរែក ក៏ជារឿងមិនសមហេតុផលដែរ ពីព្រោះថា គ្រាន់តែគេមើលផែនទីឧបសម្ព័ន្ធទី១ គេអាចមើលឃើញយ៉ាងច្បាស់អំពីតំបន់ប្រាសាទព្រះវិហារ មិនអាចចន្លោះបានទេ។ នៅលើផែនទីនេះ ទីតាំងប្រាសាទព្រះវិហារត្រូវបានកំណត់ ដោយសញ្ញាសម្គាល់យ៉ាងច្បាស់ ដែលមានរាងជាប្លង់តួប្រាសាទ និងជណ្តើរប្រាសាទ។ ចំណែកខ្សែបន្ទាត់ព្រំដែនត្រូវបានគេគូសបង្ហាញយ៉ាងច្បាស់ នៅខាងជើងប្រាសាទព្រះវិហារ ហើយមិនត្រូវនឹងខ្សែបែងចែកផ្លូវទឹកទេ។ ដូច្នេះ វាជារឿងដែលមិនអាចទៅរួចទេ ដែលថា អ្នកដែលបានមើលផែនទីនេះហើយ តែមើលមិនឃើញអំពីចំណុចនេះ។

លើសពីនេះទៅទៀត ខាងភាគីថៃ អ្នកដែលបានឃើញផែនទីឧបសម្ព័ន្ធទី១នេះ (ដូចជា រដ្ឋមន្រ្តីក្រសួងការបរទេស, រដ្ឋមន្រ្តីក្រសួងមហាផ្ទៃ, សមាជិកគណៈកម្មការចម្រុះបារាំង-សៀម, ព្រមទាំងអភិបាលខេត្ត នៅជាប់នឹងតំបន់ប្រាសាទព្រះវិហារ) សុទ្ធសឹងជាអ្នកដែលមានជំនាញខាងភូមិសាស្រ្ត និងស្គាល់ភូមិសាស្រ្តនៅតំបន់ព្រះវិហារយ៉ាងច្បាស់លាស់។ ដូច្នេះ វាកាន់តែមិនអាចទៅរួចទៅទៀតដែលថា អ្នកទាំងនេះមិនអាចមើលដឹងថា នៅក្នុងផែនទីឧបសម្ព័ន្ធទី១ ប្រាសាទព្រះវិហារស្ថិតនៅក្នុងទឹកដីកម្ពុជា។

សេចក្តីសម្រេចរបស់តុលាការថ្ងៃទី១៥ មិថុនា ១៩៦២

តាមរយៈហេតុផលទាំងនេះ តុលាការបានកំណត់ថា នៅតំបន់ប្រាសាទព្រះវិហារ ព្រំដែនស្របច្បាប់រវាងកម្ពុជា និងថៃ គឺខ្សែបន្ទាត់ព្រំដែន ដែលមានគូសនៅលើផែនទីឧបសម្ព័ន្ធទី១ មិនមែនខ្សែបែងចែកផ្លូវទឹក ដូចការទាមទាររបស់ថៃនោះទេ។

ដោយយោងទៅលើខ្សែបន្ទាត់ព្រំដែននេះ តុលាការយុត្តិធម៌អន្តរជាតិ ក្រុងឡាអេបានសម្រេចសេចក្តីថា៖

ប្រាសាទព្រះវិហារស្ថិតនៅក្នុងទឹកដី ដែលស្ថិតក្រោមអធិបតេយ្យរបស់កម្ពុជា (អនុម័តដោយ ៩សំឡេង ទល់នឹង៣)។
ថៃត្រូវតែដកកងទ័ព ប៉ូលិស ឬឆ្មាំផ្សេងទៀត ដែលឈរជើងនៅក្នុងប្រាសាទ និងនៅជុំវិញប្រាសាទ ក្នុងដែនដីរបស់កម្ពុជា (៩សំឡេង ទល់នឹង៣)។
ថៃត្រូវប្រគល់ត្រឡប់មកឲ្យកម្ពុជាវិញ នូវរាល់វត្ថុបុរាណ ដូចជា រូបចម្លាក់ សិលាចារឹក គ្រឿងចានឆ្នាំងធ្វើអំពីដី ។ល។ ដែលថៃបានយកចេញពីប្រាសាទព្រះវិហារ ឬពីតំបន់ប្រាសាទ ក្នុងអំឡុងពេលដែលថៃកាន់កាប់ប្រាសាទ ចាប់តាំងពីឆ្នាំ១៩៥៤មក (៧សំឡេង ទល់នឹង ៥)៕

នៅក្នុងសវនាការព្រឹកមិញនេះ កម្ពុជាមានពេលមួយម៉ោង ដើម្បីឆ្លើយតបទៅនឹងអ្វី ដែលថៃបានលើកឡើង កាលពីរសៀលម្សិលមិញ។ នៅក្នុងសវនាការ នៅថ្ងៃរសៀល (ត្រូវនឹងម៉ោង ១០យប់ នៅកម្ពុជា) ថៃនឹងមានពេលមួយម៉ោងដែរ ដើម្បីឆ្លើយតបទៅនឹងអ្វី ដែលកម្ពុជាលើកឡើង កាលពីព្រឹកម្សិលមិញ។

ប៉ុន្តែ តាមពិតទៅ ម្សិលមិញនេះ ដោយសារតែថៃឡើងនិយាយ នៅពេលរសៀល (៤ម៉ោងក្រោយកម្ពុជា) ថៃមានពេលរៀបចំចម្លើយតបទៅកម្ពុជា តាំងពីម្សិលមិញខ្លះៗរួចហើយ។ នៅក្នុងសវនាការរសៀលថ្ងៃអង្គារនេះ (៥ម៉ោងកន្លះ ក្រោយកម្ពុជា) ថៃនឹងមានពេលឆ្លើយតបនឹងកម្ពុជាបន្ថែមទៀត។ ផ្ទុយទៅវិញ អ្វីដែលថៃលើកឡើងនៅរសៀលនេះ កម្ពុជានឹងគ្មានឱកាសឆ្លើយតបទៅវិញទេ។

ខាងក្រោមនេះ គឺជាចម្លើយខ្លះៗរបស់កម្ពុជា ក្នុងសវនាការព្រឹកថ្ងៃទី៣១ ដើម្បីឆ្លើយតបនឹងទឡ្ហីករណ៍របស់ថៃ ក្នុងសវនាការ ថ្ងៃទី៣០ ម្សិលមិញ៖

កម្ពុជាជាអ្នកវាយប្រហារលើថៃមុន

ថៃបានលើកឡើងថា ថៃ គឺជាប្រទេសស្រឡាញ់សន្តិភាព។ ថៃមិនចង់ឈ្លោះជាមួយប្រទេសជិតខាងទេ។ នៅក្នុងការប៉ះទង្គិចប្រដាប់អាវុធកន្លងមក គឺកម្ពុជាជាអ្នកវាយប្រហារទៅលើថៃមុន។ ថៃគ្រាន់តែឆ្លើយតប ដើម្បីការពារខ្លួនតែប៉ុណ្ណោះ។

កម្ពុជាបានឆ្លើយតបទៅវិញថា បើថៃជាប្រទេសស្រឡាញ់សន្តិភាព ជាប្រទេសរងគ្រោះ ដោយការឈ្លានពានរបស់កម្ពុជា ហេតុអ្វីបានជាថៃតែងតែបដិសេធមិនទទួលយកយន្តការដោះស្រាយជម្លោះដោយសន្តិវិធី? ទៅក្រុមប្រឹក្សាសន្តិសុខ ក៏ថៃមិនព្រម។ ឲ្យភាគីទីបីណាមួយចូលមកជួយសម្របសម្រួល ក៏ថៃបដិសេធ។ អ្នកសង្កេតការណ៍ឥណ្ឌូណេស៊ីក៏ថៃចេះតែយកលេសពន្យារពេលមិនឲ្យមកព្រំដែនរហូតមកទល់ពេលនេះ។ នៅពេលនេះទៀត ពេលកម្ពុជាប្តឹងមកដល់តុលាការអន្តរជាតិ នៅឡាអេនេះហើយ ក៏ថៃព្យាយាមច្រានចោលសមត្ថកិច្ចរបស់តុលាការ មិនឲ្យយកបណ្តឹងមកជំនុំជម្រះដែរ។ កម្ពុជា ដែលថៃអះអាងថាជាអ្នកឈ្លានពាន គឺជាអ្នករត់រកយន្តការសន្តិវិធីទាំងអស់នេះ។

កម្ពុជាបានចោទជាសំណួរទៅអង្គចៅក្រមថា បើសិនជាកម្ពុជាជាអ្នកឈ្លានពានថៃដូចថៃថាមែន តើវាជារឿងដែលសមហេតុផលទេ ដែលអ្នកឈ្លានពានគេ រត់ទៅប្តឹងទៅតុលាការ ចំណែកឯអ្នកដែលត្រូវគេឈ្លានពានបែរជាបដិសេធមិនឲ្យតុលាការជំនុំជម្រះបែបនេះ?

អនុស្សរណៈយោគយល់គ្នាឆ្នាំ២០០ (MoU)

ថៃបានលើកយកអនុស្សរណៈយោគយល់គ្នា ឆ្នាំ២០០០ មកធ្វើជាភស្តុតាងបញ្ជាក់ថា កន្លងមក កម្ពុជាក៏បានទទួលស្គាល់ដូចថៃដែរ គឺថា សាលក្រម ឆ្នាំ១៩៦២ និយាយតែពីតួប្រាសាទព្រះវិហារប៉ុណ្ណោះ មិនបានកំណត់អំពីព្រំដែនទេ។ ដោយសារតែតុលាការមិនទាន់កំណត់ព្រំដែននេះហើយ ទើបកម្ពុជា និងថៃបានចុះអនុស្សរណៈយោគយល់គ្នា ២០០០ ដើម្បីកំណត់ព្រំដែន។ ដូច្នេះ កម្ពុជា និងថៃមិនមានវិវាទលើការបកស្រាយ មានន័យថា តុលាការអន្តរជាតិ គ្មានសមត្ថកិច្ចជំនុំជម្រះបណ្តឹងសុំបកស្រាយរបស់កម្ពុជាបានទេ។

កម្ពុជាឆ្លើយបកទៅវិញថា អនុស្សរណៈយោគយល់គ្នា ឆ្នាំ២០០០ មិនមែនចុះ ដើម្បីកំណត់ខ្សែបន្ទាត់ព្រំដែនដូចការអះអាងរបស់ថៃទេ គឺចុះដើម្បីបោះបង្គោលព្រំដែន មានន័យថា ព្រំដែនមានរួចហើយ នៅលើផែនទី គ្រាន់តែមិនទាន់បោះបង្គោល។ ដូច្នេះហើយ ទើបកម្ពុជាចុះកិច្ចព្រមព្រៀងជាមួយថៃ ដើម្បីបោះបង្គោល។ កម្ពុជាក៏បានផ្តល់សេចក្តីចម្លងអនុស្សរណៈ ឆ្នាំ២០០០នេះមួយច្បាប់ឲ្យទៅអង្គចៅក្រម ដើម្បីពិនិត្យមើលខ្លឹមសារកិច្ចព្រមព្រៀងនេះដោយខ្លួនឯង។ ដូច្នេះ កម្ពុជាមិនបានយល់ស្របជាមួយនឹងការបកស្រាយរបស់ថៃទេ។

កម្ពុជាប្រឌិតវិវាទឡើង ដើម្បីឲ្យតុលាការបកស្រាយសាលក្រម

ថៃបានព្យាយាមលើកឡើងទៀតថា វិវាទទៅលើអត្ថន័យ និងវិសាលភាពនៃសាលក្រម ឆ្នាំ១៩៦២ ត្រូវបានកម្ពុជាប្រឌិតឡើងទេ។ តាមការពិត វាមិនមានវិវាទអ្វី ដែលត្រូវឲ្យតុលាការបកស្រាយនោះទេ។ ថៃបានលើកយកចំណុចទី២ នៃសាលក្រម ឆ្នាំ១៩៦២ ដែលកម្ពុជាស្នើសុំឲ្យតុលាការបកស្រាយ។ ត្រង់ចំណុចនេះ តុលាការអន្តរជាតិតម្រូវឲ្យថៃដកកងទ័ព និងកងកម្លាំងប្រដាប់អាវុធទាំងអស់ចេញពីប្រាសាទព្រះវិហារ និងពីតំបន់ជុំវិញប្រាសាទព្រះវិហារ។ កម្ពុជាចង់ឲ្យតុលាការបញ្ជាក់ថា កាតព្វកិច្ចរបស់ថៃ នៅក្នុងចំណុចនេះ គឺជាកាតព្វកិច្ច ដែលថៃត្រូវអនុវត្តដោយជាប់លាប់។ ថៃលើកឡើងថា ការលើកឡើងរបស់កម្ពុជានេះ គ្រាន់តែជាការប្រឌិតបង្កើតឲ្យមានវិវាទ ដើម្បីប្តឹងមកតុលាការឲ្យបកស្រាយសាលក្រមតែប៉ុណ្ណោះ។ តាមការពិត កាតព្វកិច្ចរបស់ថៃត្រង់ចំណុចនេះ គឺជាកាតព្វកិច្ច ដែលដាក់ទៅលើថៃ តែនៅក្នុងពេលតុលាការចេញសាលក្រមនោះប៉ុណ្ណោះ (ឆ្នាំ១៩៦២) ហើយមិនមានសុពលភាពជាបន្តបន្ទាប់រហូតមកទល់ពេលនេះទេ។

កម្ពុជាបានឆ្លើយតបទៅថៃវិញថា គ្រាន់តែស្តាប់ហេតុផលរបស់តំណាងភាគីថៃ និងតំណាងភាគីខ្មែរ កាលពីម្សិលមិញនេះ អង្គចៅក្រមក៏អាចមើលឃើញយ៉ាងច្បាស់ដែរថា ភាគីទាំងពីរមានការយល់ឃើញខុសគ្នា ទៅលើអត្ថន័យនៃសាលក្រម ឆ្នាំ១៩៦២។ ថៃយល់ថា ជាកាតព្វកិច្ចតែមួយពេល។ ឯកម្ពុជាយល់ថាជាកាតព្វកិច្ចដែលត្រូវអនុវត្តជាបន្តបន្ទាប់ ជាប់រហូត។ ដូច្នេះ ដោយសារតែគូភាគីមានការបកស្រាយខុសគ្នា តុលាការក្រុងឡាអេមានសមត្ថកិច្ចពេញលេញ ដើម្បីបកស្រាយសាលក្រម។ (ថៃដាក់អន្ទាក់ជាប់ ក ខ្លួនឯង?)

គ្មានការប៉ះទង្គិចនៅព្រះវិហារ គ្មានលក្ខណៈបន្ទាន់ដែលត្រូវចាត់វិធានការ

ថៃបានលើកឡើងថា បណ្តឹងសុំចាត់វិធានការបន្ទាន់របស់កម្ពុជាមិនមានមូលដ្ឋានទេ។ កម្ពុជាបានលើកយកការប៉ះទង្គិចដោយអាវុធ នៅប្រាសាទតាមាន់ និងតាក្របី ដែលស្ថិតនៅ ១៥០គ.ម. ពីប្រាសាទព្រះវិហារ ហើយជាតំបន់ដែលមិនស្ថិតក្នុងដែនសមត្ថកិច្ចរបស់តុលាការ ក្នុងក្របខ័ណ្ឌសាលក្រម ឆ្នាំ១៩៦២។ នៅឯតំបន់ប្រាសាទព្រះវិហារវិញ តាំងពីខែកុម្ភៈមក មិនដែលមានការប៉ះទង្គិចគ្នាដោយអាវុធទៀតទេ។ ដូច្នេះ មិនមានអ្វីជាលក្ខណៈបន្ទាន់ ដែលត្រូវឲ្យតុលាការចាត់វិធានការទេ។

កម្ពុជាឆ្លើយតបទៅវិញថា កាលពីខែមេសា និងខែឧសភា កន្លងទៅនេះ នៅពេលដែលកម្ពុជាដាក់ពាក្យបណ្តឹងមកតុលាការក្រុងឡាអេ ការប៉ះទង្គិចដោយអាវុធក៏កើតមានដែរ នៅតំបន់ប្រាសាទព្រះវិហារ។ ថៃបានហោះហើររំលោភចូលដែនអាកាសរបស់កម្ពុជា និងបានបាញ់កាំភ្លើងធំចូលក្នុងតំបន់ព្រះវិហារ។ ការដែលកម្ពុជាលើកឡើងពីការប៉ះទង្គិចនៅតាមាន់ និងតាក្របី គឺគ្រាន់តែចង់ទាញស្មារតីចៅក្រម ឲ្យមើលឃើញអំពីស្ថានភាពជារួម នៅតាមបណ្តោយព្រំដែនខ្មែរ ថៃ ដែលមានការប្រឈមមុខដាក់គ្នាដោយប្រដាប់អាវុធតែប៉ុណ្ណោះ។ វិធានការបន្ទាន់ដែលកម្ពុជាស្នើសុំ គឺសម្រាប់ក្នុងតំបន់ព្រះវិហារ ដែលជាដែនសមត្ថកិច្ចយ៉ាងពេញលេញរបស់តុលាការអន្តរជាតិ។

យុទ្ធសាស្រ្តប្រថុយប្រថានរបស់ថៃ

គេសង្កេតឃើញថា នៅក្នុងសវនាការថ្ងៃទី១ ថៃបានផ្តោតសំខាន់ទៅលើបណ្តឹងសុំបកស្រាយសាលក្រម។ ក្នុងរយៈពេល ២ម៉ោង ដែលថៃមាន ថៃបានចំណាយពេលរហូតដល់ទៅ ១ម៉ោងកន្លះ ដើម្បីទាញហេតុផលបញ្ជាក់ថា តុលាការមិនមានសមត្ថកិច្ចជំនុំជម្រះបណ្តឹងសុំបកស្រាយសាលក្រម ដែលស្នើឡើងដោយកម្ពុជា។ ថៃចំណាយពេលតែប្រមាណកន្លះម៉ោងប៉ុណ្ណោះ និយាយអំពីវិធានការបន្ទាន់។

តាមរយៈយុទ្ធសាស្រ្តនេះ ធ្វើឲ្យគេមើលឃើញថា ថៃហាក់មានប្រៀបជាងកម្ពុជា ព្រោះថៃមានទឡ្ហីករណ៍ និងមានមូលដ្ឋានច្បាប់ច្រើនជាង។ ថៃទំនងជាគិតថា បើសិនជាអាចទាមទារឲ្យតុលាការបដិសេធបណ្តឹងសុំបកស្រាយសាលក្រម ១៩៦២បាន បណ្តឹងសុំចាត់វិធានការបន្ទាន់ក៏នឹងត្រូវរលត់ដោយស្វ័យប្រវត្តិដែរ ព្រោះថា បណ្តឹងសុំចាត់វិធានការបន្ទាន់ ស្ថិតក្រោមបណ្តឹងសុំបកស្រាយ ដែលជាសំណុំរឿងគោល។

ក៏ប៉ុន្តែ យុទ្ធសាស្រ្តនេះមានលក្ខណៈប្រថុយប្រថានច្រើន ព្រោះថា នៅក្នុងសំណុំរឿងកន្លងមក ក្នុងពេលជំនុំជម្រះលើបណ្តឹងសុំចាត់វិធានការបន្ទាន់ ចៅក្រមមិនពិនិត្យមើលថា តើបណ្តឹងសុំបកស្រាយមានមូលដ្ឋានច្បាប់ ដើម្បីឲ្យតុលាការលើកយកចាត់ការដែរឬក៏អត់នោះទេ។ ចៅក្រមពិនិត្យមើលតែចំណុចថា តើមានស្ថានភាពបន្ទាន់ ដែលចាំបាច់ត្រូវតែចាត់វិធានការដែរឬអត់តែប៉ុណ្ណោះ។

វិធានផ្ទៃក្នុងរបស់តុលាការអន្តរជាតិក៏មានចែងដែរថា ក្នុងសវនាការរឿងវិធានការបន្ទាន់ គូភាគីមិនត្រូវលើកយកសំណុំរឿងគោល (បណ្តឹងសុំបកស្រាយ) មកនិយាយនោះទេ លើកលែងតែវាមានភាពចាំបាច់ ដើម្បីជាសំអាងដល់បណ្តឹងសុំចាត់វិធានការបន្ទាន់តែប៉ុណ្ណោះ។

ក្នុងសវនាការព្រឹកថ្ងៃទី៣១ ឧសភា កម្ពុជាក៏បានតបទៅនឹងទឡ្ហីករណ៍របស់ថៃវិញដែរ ដោយលើកឡើងថា ទាក់ទងនឹងបណ្តឹងសុំបកស្រាយ កម្ពុជានឹងផ្តល់ទឡ្ហីករណ៍ និងភស្តុតាងពេញលេញដែលបញ្ជាក់អំពីការខ្វែងគំនិតគ្នារវាងកម្ពុជា និងថៃ នៅពេលក្រោយ។ សវនាការនៅពេលនេះមានគោលដៅជំនុំជម្រះតែបណ្តឹងសុំចាត់វិធានការបន្ទាន់តែប៉ុណ្ណោះ។ ដូច្នេះ កម្ពុជានឹងមិនដើរតាមគន្លងរបស់ថៃ ទៅនិយាយបូរបាច់រឿងបណ្តឹងសុំបកស្រាយ ដែលនាំឲ្យខុសពីវិធានផ្ទៃក្នុងរបស់តុលាការនោះទេ។

ដូច្នេះ ភាពប្រថុយប្រថានរបស់ថៃ គឺនៅត្រង់ថា ថៃបានចំណាយពេលស្ទើរតែទាំងអស់ លើកឡើងតែអំពីទឡ្ហីករណ៍ ដែលចៅក្រមអាចនឹងបដិសេធមិនលើកយកមកពិចារណា នៅពេលនេះ។ ទោះជាយ៉ាងណា ថៃនៅមានពេលមួយម៉ោងទៀត នៅរសៀលថ្ងៃទី៣១ ដើម្បីឆ្លើយបំភ្លឺ៕

វិទ្យុ RFI

Filed under: ទូទៅ, ព៍ត៌មានផ្ទាល់ខ្លួន

ពិធី​ ហៅ​ព្រលឹង នៅ​ខេត្ត​សុ​រិ​ន

ប៉ុល ពត

ល្បែង​ទាញព្រ័ត្រ​

ល្បែង​ចាប់កូនខ្លែង

ភាពជោគជ័យរបស់និស្សិតខែ្មរ ២ រូប

ឡាំវីរី អតីតនិស្សិតវិស្វករអគ្គិសនីនៅសហភាពសូវៀត

ប្រឡងបាក់ឌុប ២០១១

ផែនទីប្រាសាទព្រះវិហារ

សេចក្តីសម្រេចរបស់តុលាការ​ឡាអេ​

បណ្តឹងបកស្រាយសាលក្រម

ពិធី ហៅព្រលឹង នៅខេត្តសុរិន

ល្បែងទាញព្រ័ត្រ

ល្បែងចាប់កូនខ្លែង

សេចក្តីសម្រេចរបស់តុលាការឡាអេ